Phần lớn đồ trang bị hỏng ở những chi tiết nhỏ thay được: khoá kéo, đầu kéo, khoá cài nhựa, đệm lót, lót giày, một vết rách ở vải. Những thứ này sửa được ở nhà hoặc ở tiệm sửa đồ với chi phí nhỏ hơn nhiều so với mua mới. Ngược lại, có một nhóm đồ không được tự sửa: phần chịu lực của dây đai và dây chống rơi, vỏ và lớp xốp của mũ, thân mặt nạ phòng độc, găng cách điện. Ranh giới rất đơn giản: sửa thứ làm đồ dễ dùng hơn, đừng sửa thứ làm đồ cứu người.
Ranh giới: sửa được và không được sửa
| Nhóm | Ví dụ | Ai sửa |
|---|---|---|
| Sửa thoải mái | Khoá kéo áo khoác, ba lô; quai túi; vết rách vải áo gió; lót giày; dây giày | Tự làm hoặc tiệm sửa đồ |
| Sửa bằng phụ tùng chính hãng | Đệm lót mũ, quai cằm thay được; van, đệm mặt nạ phòng độc; dây quai kính; miếng giáp rời của áo moto | Tự thay theo hướng dẫn nhà sản xuất |
| Chỉ thợ chuyên | Thay đế giày; vá đồ lặn neoprene lớn; thay khoá kéo chống nước | Thợ giày, thợ chuyên đồ lặn, đồ dã ngoại |
| Không tự sửa | Dây đai toàn thân, dây chống rơi, bộ giảm chấn, khoá nối; vỏ và xốp mũ; găng cách điện; thân mặt nạ nứt | Chỉ nhà sản xuất hoặc người được họ uỷ quyền; phần lớn là loại bỏ |
Với thiết bị chống rơi, các tiêu chuẩn và hướng dẫn nhà sản xuất đều nói rõ: chỉ nhà sản xuất hoặc người được họ cho phép mới được sửa, theo quy trình của họ. Một đường may tự khâu lại trên dây đai, dù chắc đến đâu, cũng biến bộ dây thành đồ không còn chứng nhận.
Khoá kéo: hỏng ở đâu thì sửa ở đó
Khoá kéo có ba phần: hai dải răng, đầu kéo (con chạy) và chặn đầu, chặn cuối. Phần lớn khoá "hỏng" là do đầu kéo đã mòn, không phải do răng.
Triệu chứng và nguyên nhân
| Triệu chứng | Nguyên nhân hay gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Kéo lên xong, răng tách ra phía sau | Đầu kéo mòn, hai má bị doãng | Thay đầu kéo cùng cỡ; bóp nhẹ hai má bằng kìm chỉ là chữa tạm |
| Kéo nặng, kẹt | Răng bẩn, cát, muối biển; vải lót bị cuốn | Chải sạch răng bằng bàn chải và nước ấm; bôi chất bôi trơn cho khoá |
| Thiếu một vài răng | Răng gãy, rụng | Thay cả dải khoá |
| Đầu kéo tuột ra khỏi dải | Mất chặn đầu hoặc chặn cuối | Lắp lại đầu kéo, gắn chặn mới |
| Tay kéo gãy | Gãy phần móc cầm | Gắn dây kéo thay thế vào lỗ của đầu kéo |
Cỡ và loại khoá
Khoá kéo thường được gọi theo số cỡ như số 3, số 5, số 8, số 10. Con số này xấp xỉ bề ngang dải răng khi đóng, tính bằng milimét; số càng lớn khoá càng to, càng khoẻ. Muốn thay đầu kéo phải đúng cỡ và đúng loại răng:
- Răng xoắn (coil): sợi nhựa cuộn xoắn, mềm dẻo, hay gặp trên áo khoác, lều, túi.
- Răng nhựa đúc: từng răng nhựa to, khoẻ, hay gặp trên áo khoác dày, ba lô.
- Răng kim loại: bền, nặng, hay gặp trên quần áo bảo hộ, áo da.
- Khoá chống nước: răng xoắn được phủ lớp nhựa kín bên ngoài. Loại kín khí trên đồ lặn khô là chuyện của thợ chuyên.
Số cỡ thường được dập ở mặt sau đầu kéo cũ. Mang theo đầu kéo cũ ra tiệm là cách chắc nhất.
Khoá kéo ở ba lô, áo khoác đi biển hay bị kẹt vì muối kết tinh giữa các răng. Sau mỗi chuyến đi biển, xả khoá dưới vòi nước ngọt, kéo lên kéo xuống vài lần rồi để khô. Việc này mất một phút nhưng kéo dài tuổi thọ khoá đáng kể, nhất là khoá có đầu kéo kim loại dễ bị ăn mòn.
Vá vải: áo khoác, áo mưa, ba lô
- Vết rách nhỏ trên vải nylon, polyester: dùng miếng vá dính chuyên dụng cho vải kỹ thuật. Cắt bo tròn góc miếng vá (góc vuông dễ bong), làm sạch, lau khô chỗ vá, dán và miết mạnh. Vá cả mặt trong lẫn mặt ngoài nếu được.
- Áo có màng chống thấm: dùng miếng vá dành riêng cho vải có màng, hoặc keo trám đường may cho vết rách nhỏ. Ủi miếng vá ép nhiệt chỉ khi nhà sản xuất cho phép.
- Đường may bị tuột ở ba lô, túi: khâu lại bằng chỉ polyester hoặc nylon khoẻ, mũi khâu dày, khâu đè lên đường cũ.
- Băng dán đường may bị bong: dán lại bằng keo trám đường may, hoặc nhờ tiệm có máy ép băng nhiệt.
Đổi đệm, đổi lót: món nhỏ, khác biệt lớn
Nhiều đồ trang bị được thiết kế để thay phần tiếp xúc với người dùng:
- Lót mũ bảo hiểm, đệm má: thay khi xẹp, rách hoặc mốc. Chỉ dùng phụ tùng của đúng mẫu mũ, vì độ dày đệm ảnh hưởng tới độ ôm đầu. Lớp xốp hấp thụ (EPS) thì không thay được.
- Lót giày, lót giày bảo hộ: lót tháo rời thay được; với giày bảo hộ, lót đi kèm có thể là một phần của tính năng chống tĩnh điện, nên dùng lót thay thế đúng loại nhà sản xuất cho phép.
- Đệm mặt nạ hàn, băng chặn mồ hôi: thay theo hướng dẫn.
- Van thở, gioăng, dây đầu của mặt nạ phòng độc: có bộ phụ tùng thay thế của nhà sản xuất; thay đúng mã.
- Quai kính bơi, ngậm ống thở: thay dễ, rẻ, giúp đồ dùng thêm nhiều năm.
Giày và đồ neoprene: việc của thợ
Giày có thân tốt mà đế mòn hoặc thuỷ phân có thể thay đế ở thợ giày. Thợ sẽ bóc đế cũ, làm sạch, dán đế mới bằng keo dán giày chuyên dụng, có khi khâu viền. Với giày bảo hộ, việc thay đế thường làm mất tính năng đã được chứng nhận, nên giày bảo hộ hỏng đế thì thay mới.
Đồ lặn neoprene rách nhỏ có thể tự vá bằng keo dán neoprene: làm sạch, phết keo mỏng hai mép, chờ keo se mặt rồi mới ép hai mép vào nhau. Rách lớn hoặc rách ở đường may chịu lực thì đưa thợ.
Mang về dùng ngay: bộ sửa đồ nên có trong nhà
- Vài đầu kéo dự phòng cỡ thông dụng của đồ nhà mình
- Miếng vá dính cho vải kỹ thuật, cắt sẵn bo góc
- Keo trám đường may, keo dán giày
- Kim to, chỉ polyester khoẻ, đê khâu
- Khoá cài nhựa dự phòng cỡ quai ba lô
- Chất bôi trơn khoá kéo (hoặc sáp nến dùng tạm)
- Bàn chải đánh răng cũ để làm sạch răng khoá
Lỗi hay gặp: dùng keo dán sắt, keo dán đa năng cứng cho vải và giày (keo cứng nứt khi vải gập), khâu lại dây đai chống rơi "cho chắc", và thay lót mũ bằng đệm tự cắt dày hơn khiến mũ cao lên, không còn ôm đầu.
Câu hỏi thường gặp
Khoá kéo bị tách răng sau khi kéo thì sửa thế nào?
Nguyên nhân thường là đầu kéo đã mòn, hai má bị doãng ra nên không ép được hai hàng răng vào nhau. Cách bền là thay đầu kéo mới cùng cỡ và cùng loại răng. Bóp nhẹ hai má đầu kéo bằng kìm có thể giúp tạm thời nhưng dễ làm nứt đầu kéo.
Số trên khoá kéo có nghĩa gì?
Số cỡ khoá kéo như 3, 5, 8, 10 xấp xỉ bề ngang dải răng khi đóng, tính bằng milimét. Số càng lớn khoá càng to và khoẻ. Khi thay đầu kéo cần đúng cỡ và đúng loại răng (xoắn, nhựa đúc hay kim loại).
Có tự khâu lại dây đai an toàn được không?
Không. Dây đai và dây chống rơi chỉ được sửa bởi nhà sản xuất hoặc người được họ cho phép, theo quy trình riêng. Dây đai có đường may hỏng, sờn, rách thì loại bỏ khỏi sử dụng.
Lót mũ bảo hiểm bị mốc có thay được không?
Nhiều mẫu mũ cho phép tháo và thay lót, đệm má bằng phụ tùng chính hãng. Nên dùng đúng phụ tùng của mẫu mũ để độ ôm đầu không đổi. Lớp xốp hấp thụ va chạm bên trong thì không thay được.
Áo chống thấm bị rách vá thế nào?
Vết rách nhỏ dùng miếng vá dính dành cho vải kỹ thuật hoặc vải có màng, cắt bo tròn góc, làm sạch và khô chỗ vá rồi dán, miết mạnh. Vết rách ở đường may dùng keo trám đường may. Rách lớn nên đưa tiệm sửa đồ dã ngoại.
