Trước khi trả tiền cho một món đồ thể thao hay dã ngoại cũ, hãy kiểm bốn thứ: khoá kéo và khoá cài, đường may và đường dán chống thấm, lớp tráng hoặc lớp đế bằng PU (có dính, bong, bở không), và mùi (mốc, chua, hoá chất). Ba trong bốn lỗi này không nhìn thấy trên ảnh rao bán, nên tốt nhất là xem tận tay, hoặc yêu cầu người bán quay video cận cảnh từng điểm.
Đồ cũ nào đáng mua, đồ nào không
Đồ thể thao và dã ngoại có một lợi thế so với đồ bảo hộ lao động: phần lớn hỏng hóc lộ ra ngoài và sửa được. Áo khoác mất chống thấm có thể phục hồi, khoá kéo hỏng có thể thay, ba lô sờn quai có thể khâu lại. Những món nên mua mới là những món có chức năng chặn chấn thương nặng: mũ bảo hiểm mọi loại, đồ chống rơi, áo phao tự bơm. (Lý do chi tiết nằm ở bài riêng về đồ không nên mua cũ trong danh mục này.)
Với phần còn lại, mua cũ là cách hợp lý để thử một môn mới trước khi đầu tư, hoặc để có đồ dự phòng cho cả nhà.
Một điều nên nhớ: đồ cũ được rao "mới 95%" thường chỉ nói về mặt ngoài. Người bán ít khi lật áo ra soi đường dán, ít khi bẻ đế giày, vì chính họ cũng không biết phải kiểm những chỗ đó. Người mua biết kiểm thì vừa tránh được món hỏng ngầm, vừa có cơ sở để trả giá hợp lý cho món có lỗi nhỏ sửa được.
Bảng kiểm theo loại vật liệu
| Vật liệu / bộ phận | Kiểm gì | Dấu hiệu bỏ qua |
|---|---|---|
| Vải có lớp tráng PU (áo mưa, mặt trong áo khoác rẻ, túi khô) | Sờ mặt trong, gấp lại rồi mở ra | Dính tay, bong thành vảy, mùi chua |
| Vải có màng chống thấm (áo khoác ba lớp) | Soi mặt trong dưới đèn, nhìn chỗ vai và hông | Đường dán seam tape bong mép, màng phồng rộp |
| Đế giày PU, đệm giữa PU | Bẻ cong đế, ấn mạnh ngón cái vào thành đế | Nứt chân chim, bở vụn, lõm không bật lại |
| Đế cao su | Xem độ mòn gai, vết nứt ở chỗ gập | Gai mòn trơn, nứt sâu, cứng như nhựa |
| Neoprene (đồ lặn, găng lặn) | Kéo nhẹ, nhìn mặt trong đường may | Mất đàn hồi, có vết nứt li ti, đường may toác |
| Silicone (mặt nạ lặn, kính bơi, mũ bơi) | Ấn vào mặt, nhìn màu viền | Viền ố vàng nhiều, rạn, dính |
| Dây đai, quai, khoá nhựa (ba lô, túi) | Cài mở nhiều lần, kéo căng quai | Lẫy khoá rạn, quai sờn thấy lõi |
| Khoá kéo | Kéo hết hành trình vài lần, kéo khi đang căng | Kéo xong răng tách ra phía sau, đầu kéo lỏng |
Áo khoác, áo mưa, quần chống thấm
Áo khoác chống thấm là món mua cũ được giá nhất, vì người bán thường nghĩ "nó hết chống thấm rồi". Phần lớn trường hợp chỉ là lớp DWR bên ngoài đã yếu: nước không còn lăn thành giọt mà loang ướt mặt vải, khiến người mặc thấy lạnh và tưởng thấm. Lớp DWR phục hồi được bằng giặt đúng cách và xịt lại.
Thứ không phục hồi được là lớp màng hoặc lớp tráng đã hỏng. Cách kiểm nhanh:
- Lật áo ra, nhìn đường dán seam tape dọc vai, nách, mũ trùm. Mép băng bong lên là nước sẽ vào theo đường may.
- Sờ mặt trong. Áo hai lớp rưỡi (mặt trong có lớp in hoặc tráng mỏng) dễ bong nhất, thường bắt đầu ở vai và lưng, chỗ ba lô cọ.
- Gấp đôi một góc vải, giữ vài giây rồi mở. Lớp tráng PU đang thuỷ phân sẽ dính vào nhau.
- Ngửi. Mùi chua đặc trưng của PU phân rã khác hẳn mùi mốc.
Giày dã ngoại, giày thể thao
Giày cũ có hai rủi ro: đế thuỷ phân và lòng giày đã ôm theo bàn chân người trước. Đế PU để lâu trong nóng ẩm sẽ bở dần dù ít đi, nên đôi giày "mới đi hai lần, cất tủ năm năm" có thể còn yếu hơn đôi đi đều. Hỏi năm mua, rồi ấn mạnh ngón tay vào thành đế: đế khoẻ bật lại ngay, đế đang hỏng lõm và để lại vết, hoặc nứt chân chim.
Lót giày thay được, nhưng phần đệm giữa (midsole) bị nén lệch theo dáng đi của người cũ thì không. Đặt giày lên mặt bàn phẳng, nhìn từ phía sau: gót nghiêng hẳn về một bên là đệm đã lún lệch.
Đồ bơi, đồ lặn ống thở
- Mặt nạ lặn: ấn vào mặt, hít nhẹ bằng mũi rồi buông tay. Mặt nạ vừa sẽ dính lại vài giây. Kiểm kính có trầy ở giữa tầm nhìn không, viền silicone có rách ở chỗ tiếp giáp khung không.
- Ống thở: kiểm van xả dưới đáy có kín không, ngậm miệng ngậm vào xem có rách. Ngậm miệng là đồ dùng trong miệng nên nếu mua cũ thì nên thay ngậm mới (thường rời được) hoặc ngâm rửa kỹ.
- Chân vịt: nhìn lưỡi có nứt ở chỗ nối với túi chân, dây quai gót có lão hoá không.
- Đồ neoprene: kéo nhẹ ở nách và đầu gối, những chỗ gấp nhiều nhất. Neoprene đã cứng, có vết rạn li ti là sắp rách. Đường khoá kéo lưng cần kéo được trơn tru.
Ba lô, túi, đồ nghề
Ba lô cũ là món ít rủi ro nhất. Kiểm quai vai ở chỗ may vào thân, đáy ba lô (nơi bị kéo lê), khung đỡ lưng nếu có. Lẫy khoá nhựa dễ thay. Nếu ba lô có lớp tráng PU mặt trong đã bong vảy thì nó mất chống nước nhưng vẫn dùng được, chỉ cần thêm túi lót.
Đồ nghề (bơm, bộ cờ lê, cần mở lốp, đèn) mua cũ ổn. Riêng đèn và đồ dùng pin sạc: kiểm pin có phồng không, cổng sạc có ăn mòn không. Pin lithium phồng là không dùng nữa.
Đồ ngủ, lều: chỉ nhắc một câu
Lều, túi ngủ, đệm là chủ đề riêng của trang về đồ cắm trại trong hệ. Ở đây chỉ nhắc: túi ngủ lông vũ cũ cần xem độ phồng (lông bị bết, vón cục là đã giặt sai), lều cần dựng thử để thấy lớp tráng đáy và đường dán.
Mang về dùng ngay: bảy câu hỏi gửi người bán
- Mua năm nào? Còn hoá đơn hay hộp không?
- Cất ở đâu (tủ kín, gác nóng, nhà ẩm)?
- Đã giặt, đã sửa gì chưa? Giặt bằng gì?
- Có quay video cận cảnh mặt trong, đường dán, đế giày được không?
- Khoá kéo, khoá cài có chỗ nào kẹt không?
- Có mùi gì không? (Câu này người bán thật thà sẽ trả lời thật.)
- Cho đổi trả nếu nhận về khác mô tả không?
Lỗi hay gặp nhất của người mua đồ cũ là chỉ nhìn mặt ngoài. Đồ trang bị hỏng từ bên trong: mặt trong áo, lòng giày, đường may phía sau.
Câu hỏi thường gặp
Mua áo khoác chống thấm cũ cần kiểm tra gì?
Kiểm đường dán seam tape ở vai, nách, mũ có bong mép không; sờ mặt trong xem có dính hay bong vảy không; ngửi xem có mùi chua của lớp PU phân rã không. Áo chỉ bị loang nước ở mặt ngoài thường là do lớp DWR yếu, phục hồi được. Màng hoặc lớp tráng hỏng thì không sửa được.
Giày cũ cất lâu có nên mua không?
Cần cẩn thận, vì đế PU để lâu trong nóng ẩm có thể thuỷ phân dù gần như chưa đi. Ấn mạnh ngón tay vào thành đế và bẻ cong đế: nếu lõm không bật lại, nứt chân chim hay bở vụn thì bỏ qua. Đế cao su thì bền hơn nhiều.
Mặt nạ lặn cũ còn dùng được không?
Thường dùng được nếu kính không trầy giữa tầm nhìn, viền silicone không rách và còn ôm mặt. Thử bằng cách áp mặt nạ, hít nhẹ bằng mũi rồi buông tay: mặt nạ vừa sẽ dính lại vài giây. Nên rửa kỹ và thay ngậm ống thở nếu được.
Đồ lặn neoprene cũ hỏng ở đâu?
Neoprene hay hỏng ở nách, đầu gối, đường may và khoá kéo, những chỗ gấp và kéo nhiều. Neoprene lão hoá trở nên cứng, mất đàn hồi và có vết rạn nhỏ. Kéo nhẹ ở những chỗ này trước khi mua.
Có nên mua ba lô cũ không?
Ba lô là một trong những món mua cũ an toàn nhất. Kiểm chỗ quai vai may vào thân, đáy, khoá cài và khung đỡ lưng. Lớp tráng chống nước bên trong bong cũng không làm ba lô hỏng, chỉ cần thêm túi lót chống nước.
