Áo giáp moto đạt chuẩn châu Âu EN 17092 được xếp vào năm hạng: AAA, AA, A, B, C. AAA bảo vệ cao nhất trước mài mòn và rách khi trượt trên mặt đường, A là mức nhẹ hơn hợp đi phố, B chịu mài mòn như A nhưng không bắt buộc có miếng giáp, còn C chỉ là lớp áo giữ miếng giáp đúng chỗ. Muốn biết chiếc áo của mình thuộc hạng nào, xem nhãn may bên trong, không xem quảng cáo.
Vì sao áo đi xe máy cần một chuẩn riêng
Khi người lái ngã ở tốc độ đường phố, cơ thể thường gặp ba thứ theo thứ tự: cú đập xuống mặt đường, sau đó là đoạn trượt, cuối cùng là va vào vật cản nếu có. Áo khoác vải thường, áo nỉ, áo gió chống nắng chỉ chịu được một quãng trượt rất ngắn rồi thủng. Sau đó là da thịt cọ trực tiếp lên nhựa đường.
Đồ moto vì vậy phải trả lời hai câu hỏi riêng biệt:
- Vải có chịu mài mòn, chịu rách, đường may có giữ được khi trượt không? Đây là phần EN 17092 kiểm.
- Chỗ va đập (vai, khuỷu, gối, hông, lưng) có miếng giáp hấp thụ lực không? Đây là phần của bộ chuẩn EN 1621 dành cho miếng giáp, được nói riêng ở bài về miếng giáp cấp 1, cấp 2.
Hai thứ này hay bị gộp làm một trong lời quảng cáo. Một chiếc áo vải mỏng có nhét miếng giáp đạt chuẩn vẫn có thể rách toạc sau vài mét trượt.
EN 17092 ra đời từ đâu
Ở châu Âu, từ khi Quy định về thiết bị bảo hộ cá nhân (EU) 2016/425 bắt đầu áp dụng năm 2018, quần áo đi mô tô bán ra như đồ bảo hộ phải được chứng nhận. Trước đó có chuẩn EN 13595, nhưng chuẩn này viết cho người lái chuyên nghiệp, yêu cầu rất cao và ít sản phẩm đi phố theo được. EN 17092 được công bố năm 2020 để có nhiều bậc, từ áo dày cho đường trường tới áo lưới cho mùa nóng.
Chuẩn gồm nhiều phần: phần 1 mô tả phương pháp thử, các phần 2 đến 6 ứng với năm hạng. Áo, quần, bộ liền đều có thể được xếp hạng; găng, giày và mũ có chuẩn riêng.
Năm hạng AAA, AA, A, B, C khác nhau ở đâu
| Hạng | Chịu mài mòn, rách | Miếng giáp chống va đập | Hợp với |
|---|---|---|---|
| AAA | Cao nhất trong chuẩn | Bắt buộc ở các vùng chính | Đường trường dài, tốc độ cao, người muốn mức che chắn lớn nhất |
| AA | Cao | Bắt buộc | Đi tour, đi phượt, đi đường dài thường xuyên |
| A | Mức cơ bản của đồ moto | Bắt buộc | Đi phố, đi làm hằng ngày, thường là áo lưới hoặc áo nhẹ |
| B | Như hạng A | Không bắt buộc | Áo, quần có vải chịu mài mòn nhưng bán kèm không có giáp, người dùng tự lắp thêm |
| C | Không yêu cầu chịu mài mòn | Chỉ là lớp giữ giáp | Áo lót có túi giáp mặc bên trong một lớp khác |
Điểm hay bị hiểu nhầm: hạng A không có nghĩa là "loại một, tốt nhất". Trong EN 17092, càng nhiều chữ A thì càng bảo vệ cao. Hạng C cũng không phải "áo giáp hạng ba" theo nghĩa vẫn chịu trượt được; nó gần như không có khả năng chống mài mòn và cần mặc dưới một lớp ngoài chắc chắn.
Chuẩn thử những gì
Mẫu vải và đường may được thử trên máy mài mòn va đập: mẫu được thả lên một băng mặt nhám đang chạy và đo thời gian tới khi thủng. Ngoài ra còn thử độ bền xé, độ bền đường may, độ co giãn kích thước sau khi giặt, độ an toàn hoá chất của vật liệu (ví dụ da thuộc không chứa chất cấm) và chuyện miếng giáp có nằm yên đúng chỗ khi mặc không.
Chuẩn chia áo quần thành các vùng theo mức rủi ro chạm đất. Vai, khuỷu, hông, gối là vùng hay chạm nhất nên yêu cầu cao nhất; vùng ngực, bụng, mặt trong đùi được yêu cầu thấp hơn. Vì thế một chiếc áo đạt hạng A có thể dùng vải dày ở vai, khuỷu và vải lưới ở thân trước mà vẫn đúng chuẩn.
Cách đọc nhãn trên áo
Nhãn chứng nhận thường may ở mặt trong, gần đường may sườn hoặc cổ áo. Trên đó có:
- Hình người lái mô tô trong khung, kèm hạng (AAA, AA, A, B hoặc C).
- Số hiệu chuẩn dạng "EN 17092-x:2020", trong đó x là số phần ứng với hạng.
- Dấu CE và mã số của tổ chức chứng nhận.
- Thông tin miếng giáp đi kèm: thường có nhãn riêng trên chính miếng giáp, ghi EN 1621-1 hoặc EN 1621-2 và cấp 1 hay cấp 2.
Nếu áo chỉ ghi "CE protector" hay "giáp CE" mà không có nhãn EN 17092, nghĩa là miếng giáp đạt chuẩn, còn chiếc áo thì chưa được chứng nhận. Đây là chỗ nhiều người mua nhầm.
Da, vải dệt, vải lưới và quần jeans moto
Da
Da bò, da dê dày vẫn là vật liệu chịu trượt tốt nhất trên mỗi milimét độ dày. Nhược điểm là nóng, nặng, ngấm nước mưa và cần bảo dưỡng. Ở khí hậu Việt Nam, áo da hợp đi đêm, đi đèo trời lạnh hoặc người đi đường dài chấp nhận nóng.
Vải dệt kỹ thuật
Áo vải dệt dày, có lớp gia cường ở vai và khuỷu, thường có lớp lót chống nước tháo rời và khe thông gió. Đây là loại linh hoạt nhất cho người đi phượt qua nhiều vùng khí hậu.
Vải lưới
Áo lưới cho gió lùa qua, hợp trưa nắng ở miền Nam. Lưới tốt dùng sợi dai và vẫn đạt hạng A. Lưới kém thì gần như áo thun. Với áo lưới, nhãn chuẩn càng quan trọng vì nhìn bằng mắt rất khó phân biệt.
Quần jeans moto
Có hai kiểu: jeans có lớp lót sợi chịu mài mòn ở mông và gối, và jeans một lớp dệt lẫn sợi kỹ thuật. Cả hai có thể đạt hạng A hoặc AA nếu được thử. Jeans thường thì không: vải denim thông thường thủng rất nhanh khi trượt.
Chọn hạng nào cho cách đi của mình
| Cách đi | Gợi ý tối thiểu | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đi làm trong phố, quãng ngắn | Hạng A (áo lưới hoặc áo nhẹ) | Ưu tiên áo mặc vào nhanh, không ngại mặc mỗi ngày |
| Đi làm đường vành đai, quốc lộ | Hạng A hoặc AA | Tốc độ cao hơn, quãng trượt dài hơn khi ngã |
| Đi phượt nhiều ngày | Hạng AA, áo vải dệt có lớp lót | Cần chống mưa, gió lạnh trên đèo |
| Chạy đường dài tốc độ cao, xe phân khối lớn | Hạng AAA | Thường là da hoặc vải dệt dày |
| Đã có áo ngoài chịu mài mòn, muốn thêm giáp | Áo lót giáp hạng C | Chỉ dùng khi lớp ngoài đã đủ chắc |
Một chiếc áo hạng A mặc mỗi ngày bảo vệ tốt hơn một chiếc AAA treo trong tủ vì quá nóng. Chọn thứ mình sẽ mặc thật.
Mặc vừa: miếng giáp phải nằm đúng chỗ
Áo moto rộng thùng thình làm miếng giáp vai trượt ra sau lưng và miếng giáp khuỷu tụt xuống cẳng tay khi ngã. Khi thử áo:
- Ngồi lên xe hoặc ngồi tư thế cầm lái, duỗi tay ra trước. Miếng giáp khuỷu phải vẫn ôm khớp khuỷu.
- Miếng giáp vai phải nằm trên đầu xương vai, không lệch ra sau.
- Siết các đai ở bắp tay, cẳng tay, eo nếu áo có. Đai này có để giữ giáp, không chỉ để trang trí.
- Tay áo đủ dài để khi cầm lái không hở cổ tay giữa áo và găng.
- Áo và quần cùng bộ nên có khoá kéo nối ở thắt lưng để áo không cuộn lên khi trượt.
Mang về dùng ngay
Danh sách kiểm tra khi mua áo moto
- Lật áo, tìm nhãn có hình người lái mô tô và hạng AAA/AA/A/B/C. Không có nhãn thì coi như áo thường.
- Kiểm nhãn trên từng miếng giáp: EN 1621-1 cho vai, khuỷu; EN 1621-2 nếu có giáp lưng.
- Áo hạng B: xem có túi giáp chưa, có định mua giáp lắp thêm không.
- Thử ở tư thế ngồi lái, không chỉ đứng trước gương.
- Xem đường may ở vai và khuỷu: may đôi hoặc may ba, chỉ chìm, không lộ chỉ ở mặt ngoài vùng hay chạm đất.
Lỗi hay gặp
- Tin chữ "giáp CE" là cả áo đạt chuẩn.
- Mua rộng một cỡ để "mặc ngoài áo sơ mi cho thoải mái", khiến giáp trượt khỏi khớp.
- Tháo hết giáp ra cho mát rồi quên lắp lại.
- Giặt áo bằng máy cùng miếng giáp bên trong; phải tháo giáp ra trước theo hướng dẫn trên nhãn.
- Mặc áo hạng C một mình như áo ngoài.
Câu hỏi thường gặp
Áo giáp moto hạng A với AAA khác nhau thế nào?
Theo EN 17092, AAA chịu mài mòn và rách tốt nhất, A là mức cơ bản của đồ moto. Cả hai đều bắt buộc có miếng giáp ở các vùng chính. A thường nhẹ và mát hơn, hợp đi phố; AAA hợp đi đường dài tốc độ cao.
Áo có giáp CE nghĩa là áo đạt chuẩn phải không?
Không hẳn. "Giáp CE" thường chỉ nói miếng giáp đạt EN 1621. Bản thân chiếc áo chỉ được coi là đạt chuẩn khi có nhãn EN 17092 kèm hạng. Hai nhãn này kiểm hai việc khác nhau.
Hạng C của EN 17092 là gì?
Hạng C là lớp áo giữ miếng giáp đúng chỗ, không được thử khả năng chịu mài mòn. Nó được thiết kế để mặc bên dưới một lớp áo ngoài khác. Mặc riêng hạng C khi đi xe thì gần như không có lớp chịu trượt.
Đi xe máy trong phố có cần mặc áo giáp không?
Phần lớn tai nạn xe máy xảy ra ở tốc độ đường phố, và chỉ một đoạn trượt ngắn đã đủ làm rách áo thường. Áo hạng A dạng lưới là mức hợp lý cho người đi làm hằng ngày ở khí hậu nóng. Quyết định cuối cùng là của người lái, nhưng nên dựa trên mức rủi ro thật chứ không chỉ dựa vào quãng đường ngắn.
Quần jeans thường có bảo vệ khi ngã xe không?
Rất ít. Denim thông thường thủng nhanh khi trượt trên nhựa đường. Jeans moto có lớp lót hoặc sợi kỹ thuật và có nhãn EN 17092 mới là loại được thử chịu mài mòn.
