Giáp lưng, giáp ngực khi đi xe máy hằng ngày: có cần và chọn ra sao

Người đi xe máy hằng ngày không bắt buộc phải mặc giáp lưng, giáp ngực, nhưng đây là hai vùng che những cơ quan khó hồi phục nhất: cột sống, xương sườn, phổi, tim. Giáp lưng theo chuẩn EN 1621-2 và giáp ngực theo EN 1621-3 có thể nhét vào túi sẵn có của nhiều áo moto, mỏng và nhẹ hơn người ta tưởng. Với người đi quốc lộ, đường vành đai, đi đường dài hay chở thêm người, đây là món đáng cân nhắc đầu tiên sau mũ và găng.

Lưng và ngực gặp gì khi ngã xe

Khi ngã xe máy, lưng và ngực thường không phải chỗ chạm đất đầu tiên; vai, tay, hông hay đi trước. Nhưng những cú va không theo kịch bản thì có: bị hất văng và rơi ngửa, đập vào lề đường, cột, dải phân cách, đuôi xe khác, hoặc chính chiếc xe đè lên. Ngực còn có thể đập vào tay lái hoặc bình xăng ở loại xe có bình phía trước khi phanh gấp.

Giáp lưng và giáp ngực không ngăn được mọi chấn thương cột sống. Những chấn thương do cổ bị gập, xoắn mạnh hay do cả thân bị nén theo chiều dọc nằm ngoài thứ một tấm giáp làm được. Thứ nó làm được là giảm lực của cú đập trực tiếp lên vùng lưng, vùng sườn, và chống vật cứng, nhọn chọc vào.

Chuẩn giáp lưng EN 1621-2

Giáp lưng được thử giống giáp tay chân: một quả nặng đập vào, đo lực truyền qua. Ngưỡng cho phép thấp hơn nhiều vì lưng nhạy cảm hơn.

Giáp lưng còn được ghi theo chiều dài vùng che:

• FB (full back): che cả lưng, từ vai xuống thắt lưng.
• CB (central back): che dải giữa lưng.
• LB (lower back): chỉ che lưng dưới.

Cỡ giáp được chọn theo khoảng cách từ đỉnh vai tới thắt lưng khi ngồi. Một miếng giáp quá dài sẽ bị yên xe đẩy lên làm cấn gáy; quá ngắn thì hở phần lưng dưới.

Chuẩn giáp ngực EN 1621-3

Giáp ngực có chuẩn riêng, ra đời muộn hơn và ít người biết. Giáp có thể là một tấm liền hoặc hai tấm trái, phải. Ở các giải đua mô tô, giáp ngực được nhiều quy định giải đấu yêu cầu, nhưng với người đi đường hằng ngày đây vẫn là món tự chọn.

Lý do giáp ngực ít phổ biến: nhiều áo moto không có túi ngực, giáp ngực dễ cấn khi cúi người về trước, và nhiều người cho rằng ngực ít chạm đất hơn lưng. Thực tế phụ thuộc kiểu xe: người đi xe côn tay tư thế chồm về trước dễ bị ngực đập vào tay lái hơn người ngồi thẳng lưng trên xe tay ga.

Ba kiểu giáp lưng hay gặp

Kiểm túi lưng của áo đang có: nếu bên trong là miếng xốp mỏng không nhãn, đó không phải giáp lưng. Đổi sang miếng có nhãn EN 1621-2 vừa túi là cách nâng cấp đơn giản nhất.

Người đi xe hằng ngày có cần không

Một cách nghĩ thực tế là tự trả lời ba câu:

1. Tốc độ thường đi là bao nhiêu? Đi trong ngõ phố đông, tốc độ thấp, cú ngã thường là trượt ngắn. Đi quốc lộ, đường cao tốc dành cho xe máy, đường vành đai thì năng lượng lớn hơn nhiều.
2. Có gì cứng hai bên đường? Lề cao, dải phân cách bê tông, cột điện, hàng rào. Lưng và sườn đập vào những thứ này là cú đập cần giáp.
3. Áo đang mặc có túi lưng không? Nếu có, thêm giáp gần như không tốn thêm thao tác nào mỗi sáng.

Với người đã mặc áo moto có túi lưng, câu trả lời gần như luôn là nên lắp. Với người chỉ mặc áo khoác thường đi làm, giáp lưng đeo dây là món đổi thói quen lớn, nên bắt đầu từ mũ tốt, găng và áo có giáp vai, khuỷu trước.

Giáp lưng, túi khí và balo

Ba thứ này hay bị nhầm vai trò:

• Balo không phải giáp lưng. Đồ cứng trong balo như laptop, khoá xe, dụng cụ có thể trở thành vật đập vào lưng khi ngã. Đồ nặng nên để trong cốp, thùng xe hoặc túi treo.
• Áo túi khí che lưng, ngực, cổ khi bung, được nói ở bài riêng. Nhiều người đi xa kết hợp áo túi khí với giáp lưng; đọc hướng dẫn nhà sản xuất xem hai thứ có mặc chung được không.
• Đai lưng hỗ trợ (đai thận) giữ ấm và đỡ cơ lưng khi đi đường dài, không phải đồ chống va đập.

Mặc giáp lưng trong trời nóng

Lý do số một khiến người đi xe máy ở Việt Nam tháo giáp lưng là nóng. Giáp áp sát lưng, đúng vùng ra mồ hôi nhiều nhất. Vài cách làm cho dễ chịu hơn:

• Chọn giáp có lỗ thoáng hoặc cấu trúc ô, lưới. Nhiều giáp cấp 2 đời mới có đục lỗ mà vẫn đạt chuẩn.
• Mặc áo lót thấm hút nhanh khô bằng sợi tổng hợp bên dưới, thay cho áo cotton dày. Cotton ướt mồ hôi dính vào giáp, bí hơn.
• Chọn áo moto lưới có túi lưng: gió đi qua lưới tới mặt ngoài giáp, mát hơn nhiều so với áo vải kín.
• Đi đường dài: mỗi lần dừng nghỉ, mở khoá áo cho lưng thoáng vài phút.
• Vệ sinh giáp: tháo ra lau rửa theo hướng dẫn, phơi khô trong bóng râm. Giáp ám mồ hôi lâu ngày bốc mùi và làm người ta ngại mặc.

Với áo khoác thường đi làm không có túi giáp, giáp lưng đeo dây mặc bên trong là cách duy nhất. Chọn loại có đai bụng rộng bản để giáp không lệch khi đổi tư thế ngồi.

Mang về dùng ngay

Kiểm tra trong 5 phút

1. Mở túi lưng áo moto đang có. Có miếng gì bên trong, có nhãn EN 1621-2 không, cấp mấy.
2. Đo từ đỉnh vai xuống thắt lưng ở tư thế ngồi, so với chiều dài giáp.
3. Ngồi lên xe, ngửa đầu ra sau: mép trên giáp không được cấn gáy hay đẩy mũ.
4. Bỏ đồ cứng ra khỏi balo đeo lưng khi đi xe.
5. Nếu chạy xe côn tay tư thế chồm, cân nhắc thêm giáp ngực ở áo có túi ngực.

Lỗi hay gặp

• Tin rằng áo có "đệm lưng" là có giáp lưng.
• Chọn giáp lưng quá dài, bị yên đẩy lên, rồi bỏ ra vì khó chịu.
• Đeo balo nặng có đồ cứng thay cho giáp lưng.