Phao tay, phao bơi, phao cổ: đồ tập bơi không phải đồ cứu sinh

Phao tay, phao bơi tròn, phao xỏ chân và phao cổ là đồ hỗ trợ tập bơi hoặc đồ chơi dưới nước, không phải thiết bị cứu sinh. Chúng có thể xì hơi, tuột khỏi tay, lật úp làm đầu trẻ chúi xuống nước. Trẻ ở dưới nước, có phao hay không, luôn cần một người lớn không làm việc khác, đứng trong tầm tay.

Đồ hỗ trợ tập bơi khác áo phao thế nào

Chữ "phao" trong tiếng Việt gom nhiều thứ rất khác nhau dưới một tên. Khác biệt cốt lõi nằm ở mục đích thiết kế:

• Đồ hỗ trợ tập bơi (phao tay, đai phao lưng, bảng đạp chân, phao xốp dài) giúp người tập nổi thêm một chút để làm quen với nước, tập động tác. Chúng giả định luôn có người dạy, người trông ở bên.
• Đồ chơi nổi (phao tròn bơm hơi hình con vịt, phao xỏ chân, đệm hơi) để vui chơi trong vùng nước nông, có người lớn giám sát.
• Thiết bị cứu sinh (áo phao, phao tròn cứu sinh trên tàu) được thiết kế để giữ người nổi, nhiều loại còn giữ mặt ngửa lên khi người dùng bất tỉnh, theo các chuẩn riêng. Chuyện áo phao và phao cứu sinh là một đề tài khác; ở đây chỉ cần nhớ: đó mới là đồ để giữ mạng người.

Ở châu Âu, đồ hỗ trợ tập bơi có chuẩn riêng là bộ EN 13138 (phần cho đồ đeo trên người như phao tay, phần cho đồ cầm tay, phần cho phao có ghế ngồi). Những sản phẩm theo chuẩn này thường in sẵn lời cảnh báo kiểu "chỉ dùng khi có người giám sát". Lời cảnh báo đó không phải thủ tục; nó nói đúng giới hạn của món đồ.

Từng loại phao và rủi ro riêng

Phao cổ cho trẻ sơ sinh

Năm 2022, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) ra cảnh báo khuyên cha mẹ và người chăm sóc không dùng phao cổ cho trẻ nhỏ, sau khi ghi nhận trường hợp tử vong và chấn thương liên quan. Loại phao này từng được quảng cáo là giúp bé "vận động trong nước", thậm chí cho trẻ có vấn đề phát triển. FDA lưu ý chưa có bằng chứng về lợi ích như quảng cáo. Ở Việt Nam phao cổ vẫn được bán trên mạng và dùng trong bồn tắm tại nhà. Nếu nhà có bé, cách an toàn là không dùng.

Phao tròn: vì sao có thể lật úp

Một chiếc phao tròn quấn quanh bụng giữ phần giữa thân nổi. Trẻ nhỏ có đầu nặng so với cơ thể. Khi trẻ chồm người ra trước với lấy đồ chơi hoặc bị sóng nhỏ đẩy, trọng tâm dời đi, phao lật và trẻ có thể bị chúc đầu xuống nước trong khi phần thân vẫn bị phao giữ. Trẻ nhỏ chưa đủ sức tự lật lại. Phao xỏ chân có ghế ngồi còn rủi ro hơn vì chân trẻ bị giữ trong ghế.

Đuối nước không ồn ào

Phim ảnh dạy ta hình dung người đuối nước sẽ vùng vẫy, la hét, vẫy tay. Thực tế, các tổ chức y tế như WHO và các cơ quan phòng chống đuối nước nhiều nước đều nhấn mạnh: đuối nước thường diễn ra nhanh và im lặng. Người đang chìm dồn hết sức để giữ miệng trên mặt nước, không còn hơi để kêu cứu. Trẻ nhỏ có thể chìm xuống trong vùng nước chỉ sâu vài chục phân, ngay cạnh người lớn đang bận nhìn điện thoại.

Vì vậy phao chỉ là đồ hỗ trợ. Thứ bảo vệ trẻ là người giám sát:

• Trẻ nhỏ và trẻ chưa biết bơi: một người lớn ở dưới nước, trong tầm tay, chạm được trẻ ngay lập tức.
• Người giám sát không dùng điện thoại, không đọc sách, không uống rượu bia, không đồng thời trông bếp nướng.
• Đi đông người: giao rõ "ai đang trông" theo từng lượt, ví dụ mỗi người 15 phút. Nhiều vụ việc xảy ra khi ai cũng nghĩ người khác đang trông.
• Có người lớn biết bơi và biết sơ cứu ở gần.

Dùng đồ tập bơi cho đúng việc

Đồ hỗ trợ tập bơi có ích khi được dùng đúng giai đoạn:

1. Làm quen nước: bé tập thổi bong bóng, úp mặt, nằm ngửa với tay người lớn đỡ, chưa cần phao.
2. Tập đạp chân: bảng đạp chân hoặc phao xốp dài, người dạy ở cạnh.
3. Tập phối hợp tay chân: đai phao lưng giúp nổi thêm, người dạy giảm dần số miếng xốp.
4. Bỏ phao: càng sớm càng tốt khi trẻ đã tự nổi được. Trẻ quen phao tay quá lâu thường học tư thế đứng thẳng trong nước, khó chuyển sang nằm ngang để bơi.

Học bơi bài bản với người dạy có chuyên môn, tập cả kỹ năng nổi ngửa, bám thành hồ, ra khỏi nước, là thứ bảo vệ trẻ lâu dài hơn bất kỳ chiếc phao nào.

Đi biển, đi sông, đi thuyền

Phao tay và phao tròn càng không đủ ở biển, sông, hồ tự nhiên: sóng, dòng chảy, gió có thể đẩy trẻ cùng chiếc phao ra xa trong vài phút. Phao tròn bơm hơi nhẹ, dễ bị gió thổi trôi. Khi đi thuyền, đi đò, chơi gần nước sâu, trẻ cần áo phao đúng cỡ, có quai luồn qua háng cho trẻ nhỏ, cài đủ khoá.

Mang về dùng ngay

Kiểm tra trước khi cho trẻ xuống nước

• Phao bơm đủ căng, các van đã đóng và gập vào, không có vết nứt ở mép hàn.
• Phao tay vừa cỡ, đeo sát phía trên khuỷu, không tuột khi trẻ giơ tay.
• Không dùng phao cổ cho trẻ sơ sinh.
• Đã phân công rõ ai đang trông trẻ, người đó ở trong tầm tay.
• Chỉ chơi ở vùng nước nông, lặng, trong khu vực có người cứu hộ khi đi biển.

Ba câu nói cần bỏ

1. "Có phao rồi, không sao đâu."
2. "Nước có tới đầu gối thôi."
3. "Ai đó đang trông mà."