Kính bơi vừa mặt là kính tự hút dính vào hốc mắt khi ấn nhẹ, chưa cần đeo dây. Chống mờ thì giữ lớp phủ bên trong tròng, đừng chùi tay vào mặt trong, rửa nước ngọt sau mỗi buổi bơi và để khô trong hộp. Phần lớn chuyện "kính vào nước", "kính mờ" đến từ chọn sai cỡ, kéo dây quá chặt và làm hỏng lớp phủ, chứ không phải do kính kém.
Kính bơi có những loại nào
Nhìn bề ngoài, kính bơi khá giống nhau: hai tròng, một cầu mũi, một sợi dây. Khác biệt nằm ở phần tiếp xúc với da quanh mắt, và đó là chỗ quyết định kính có kín hay không.
| Loại | Đặc điểm | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Kính có đệm silicon mềm | Viền silicon dày, ôm theo hốc mắt, êm | Người mới tập, trẻ em, bơi giải trí, bơi lâu |
| Kính đệm xốp | Viền xốp mỏng, nhẹ, rẻ | Bơi ngắn; xốp nhanh lão hoá, dễ bong |
| Kính không đệm (kiểu "Thuỵ Điển") | Tròng cứng tì thẳng vào hốc mắt, phải tự lắp cầu mũi | Người bơi lâu năm, quen tự chỉnh; người mới dễ đau mắt |
| Kính tròng rộng, gần như mặt nạ nhỏ | Khung lớn, viền rộng, tầm nhìn bao quát | Bơi hồ ngoài trời, bơi biển, người thấy kính nhỏ bị bí |
| Kính thi đấu tròng thấp | Tròng sát mắt, ít cản nước | Vận động viên; ít tầm nhìn bên, không cần cho người tập |
Người mới tập nên bắt đầu với kính đệm silicon. Kính thi đấu trông "chuyên nghiệp" nhưng tì mạnh vào hốc mắt, bơi một tiếng xong để lại hai vòng đỏ quanh mắt, và nhiều người bỏ bơi chỉ vì đau như vậy.
Thử kính vừa mặt: phép thử năm giây
Cách thử được dân bơi dùng phổ biến nhất không cần nước:
- Để dây kính lủng lẳng, không đeo vào đầu.
- Áp hai tròng vào mắt, ấn nhẹ cho đệm ép sát da.
- Buông tay. Kính vừa thì dính lại trên mặt vài giây nhờ lực hút, rồi mới rơi.
- Nếu kính rơi ngay, hoặc một bên dính một bên rơi, khe hở đang nằm ở đó: hốc mắt sâu, sống mũi cao hay khoảng cách hai mắt không khớp với kính.
Phép thử này cho biết hình dạng kính có hợp mặt không. Dây chỉ có nhiệm vụ giữ kính tại chỗ, không phải để ép một chiếc kính sai dáng vào mặt cho kín. Kéo dây thật chặt để chữa kính vào nước là sai hướng: đệm bị ép lệch, áp lực dồn lên một điểm, vừa đau vừa vẫn rò.
Cầu mũi và dây
Cầu mũi quyết định khoảng cách giữa hai tròng. Kính có cầu mũi thay được (thường kèm hai, ba cỡ) giúp người có khuôn mặt hẹp hoặc rộng chỉnh cho đúng. Nếu sau khi bơi thấy đau ở sống mũi hoặc góc trong của mắt, cầu mũi đang quá ngắn.
Dây đôi (hai sợi tách nhau sau gáy) giữ kính ổn định hơn dây đơn. Vị trí đặt dây đúng là ở phần sau đỉnh đầu, chếch lên trên tai một chút, không đặt ngang gáy. Đặt thấp quá thì khi đạp chân trườn sấp, kính bị kéo tụt.
Vì sao kính bơi bị mờ
Kính mờ là hơi nước đọng lại thành những giọt li ti trên mặt trong của tròng. Bên trong kính là một túi không khí nhỏ, ấm và ẩm vì sát da mặt. Mặt ngoài tròng thì ngâm trong nước mát hơn. Khi tròng bị làm lạnh, hơi ẩm ở mặt trong ngưng tụ lại, giống như cốc nước đá đọng sương bên ngoài.
Mấy yếu tố làm mờ nhanh hơn:
- Chênh lệch nhiệt độ lớn: nước hồ lạnh, mặt người đang nóng sau khi khởi động, hoặc bơi buổi sáng sớm.
- Mặt trong tròng bị bẩn: dầu da, kem chống nắng, mồ hôi tạo bề mặt để giọt nước bám.
- Lớp phủ chống mờ đã hỏng: kính mới thì trong suốt cả tuần, vài tháng sau mờ ngay từ vòng đầu.
- Kính rò nước nhẹ: nước lọt vào làm túi khí bên trong ẩm hơn.
Lớp phủ chống mờ: giữ nó còn quan trọng hơn mua kính mới
Đa số kính bơi bán ra có một lớp phủ ưa nước rất mỏng ở mặt trong. Lớp này không ngăn hơi nước đọng lại mà làm cho hơi nước trải thành một màng mỏng trong suốt, thay vì vón thành giọt li ti làm nhoè. Lớp phủ mỏng và mềm, nên nó hỏng chủ yếu vì một thói quen: lấy ngón tay hoặc khăn chùi mặt trong tròng.
Những việc làm lớp phủ mau hỏng:
- Chùi, lau, cọ mặt trong tròng, kể cả bằng khăn mềm.
- Nhổ nước bọt vào kính khi kính còn mới (thói quen này dùng cho kính đã hết lớp phủ; với kính mới thì chỉ làm bẩn).
- Để kính dưới nắng trong xe, phơi trên thành hồ nhiều giờ.
- Ngâm kính trong nước hồ có clo rồi bỏ vào túi ướt suốt cả ngày.
Khi lớp phủ đã hết, có thể dùng dung dịch xịt chống mờ bán riêng, xịt một lớp mỏng vào mặt trong, tráng nhẹ qua nước rồi đeo. Một số người dùng một giọt dầu gội trẻ em pha loãng, tráng sạch rồi đeo; đây là mẹo dân gian, có tác dụng tạm thời. Cả hai cách đều chỉ dùng cho kính đã hỏng lớp phủ gốc.
Màu tròng: không chỉ để cho đẹp
Màu tròng ảnh hưởng tới việc nhìn rõ, nhất là khi chuyển giữa hồ trong nhà và ngoài trời.
| Tròng | Dùng ở đâu | Lưu ý |
|---|---|---|
| Trong suốt | Hồ trong nhà, buổi chiều tối, trời âm u | Nhìn rõ nhất khi thiếu sáng |
| Khói, xám | Hồ ngoài trời nắng | Giảm chói, giữ màu tương đối thật |
| Tráng gương | Hồ ngoài trời nắng gắt, bơi biển ban ngày | Phản chiếu bớt ánh sáng; tối quá khi vào trong nhà |
| Xanh dương, vàng, cam nhạt | Trời có mây, nước đục | Tăng độ tương phản, màu sắc bị lệch |
Hầu hết kính bơi hiện nay ghi có lọc tia cực tím. Với người bơi ngoài trời giữa trưa, tròng sẫm hoặc tráng gương giúp mắt đỡ mỏi hơn hẳn. Người bơi tối trong hồ thiếu đèn mà đeo tròng gương thì gần như không thấy thành hồ.
Kính cho trẻ em và người mới tập
Trẻ em nên dùng kính cỡ trẻ em, đệm silicon mềm, dây có khoá điều chỉnh dễ. Kính người lớn đeo cho trẻ thường hở ở hai bên thái dương và trẻ phải kéo dây rất chặt. Một bé đau mắt sau buổi tập đầu tiên sẽ rất ngại quay lại hồ.
Với người lớn mới tập, kính kín giúp tập thở dưới nước, mở mắt dưới nước mà không cay. Nhưng kính không phải đồ an toàn. Dạy bơi cho trẻ vẫn cần tập cả việc bị rơi kính mà không hoảng, vì kính tuột ra khi ngã xuống nước bất ngờ là chuyện bình thường.
Mang về dùng ngay
Kiểm tra kính trước khi xuống nước
- Thử năm giây không đeo dây: kính có tự hút dính không.
- Đệm silicon hoặc xốp còn mềm, không nứt, không bong khỏi khung.
- Dây không có vết rạn trắng, khoá giữ chắc; mang theo một sợi dây dự phòng nếu dây đã cũ.
- Mặt trong tròng sạch, chưa ai chùi tay vào.
- Chọn màu tròng hợp với nơi bơi: trong nhà hay ngoài nắng.
Năm lỗi hay gặp
- Kéo dây thật chặt để chữa một chiếc kính không vừa mặt.
- Chùi mặt trong tròng bằng ngón tay khi kính mờ.
- Đặt dây ngang gáy nên kính tụt khi đạp chân.
- Vứt kính ướt vào túi, để cả ngày, rồi phơi nắng cho khô.
- Dùng tròng tráng gương cho hồ trong nhà buổi tối.
Sau mỗi buổi bơi
Tráng cả hai mặt kính bằng nước ngọt sạch, vẩy nhẹ cho ráo, để khô tự nhiên trong bóng râm rồi cất vào hộp cứng. Không để kính lẫn với chìa khoá, điện thoại trong túi: tròng xước thì có phủ chống mờ cũng không cứu được.
Câu hỏi thường gặp
Kính bơi bị mờ phải làm sao?
Trước hết đừng chùi mặt trong tròng, vì làm vậy sẽ phá lớp phủ chống mờ. Tráng kính qua nước sạch rồi đeo lại. Nếu kính đã cũ và mờ ngay từ đầu, lớp phủ đã hết; dùng dung dịch xịt chống mờ trước mỗi buổi bơi.
Làm sao biết kính bơi vừa mặt?
Áp kính vào mắt, chưa đeo dây, ấn nhẹ rồi buông tay. Kính vừa sẽ dính trên mặt vài giây nhờ lực hút. Kính rơi ngay hoặc chỉ dính một bên là hình dạng không hợp với hốc mắt hoặc cầu mũi chưa đúng cỡ.
Kính bơi bị vào nước có phải do dây lỏng?
Ít khi. Thường là do đệm không ôm theo hốc mắt, cầu mũi sai cỡ, hoặc đệm đã cứng và nứt. Kéo dây chặt hơn chỉ làm đau mà không hết rò. Thử lại bằng phép thử không đeo dây để tìm chỗ hở.
Bơi trong nhà nên chọn kính màu gì?
Tròng trong suốt hoặc màu nhạt là hợp nhất cho hồ trong nhà và bơi buổi tối. Tròng tráng gương và tròng khói sẫm dành cho hồ ngoài trời lúc nắng, dùng trong nhà sẽ thấy tối và khó nhìn thành hồ.
Kính bơi dùng được bao lâu?
Không có một con số cố định. Đệm silicon thường bền hơn đệm xốp; dây cao su lão hoá nhanh hơn nếu phơi nắng và không tráng nước ngọt. Khi đệm cứng, nứt hoặc lớp chống mờ hết mà xịt cũng không đỡ thì nên thay.
