Người cận có thể dùng kính bơi có độ làm sẵn, thường bán theo từng mức độ cận và có loại cho phép chọn độ riêng cho từng mắt. Người loạn thị đáng kể, người viễn hoặc hai mắt chênh nhiều thì nên làm kính bơi tròng mài theo đơn của người đo mắt. Đeo kính áp tròng rồi chụp kính bơi ra ngoài là cách nhiều người làm, nhưng các cơ quan y tế khuyên tránh để kính áp tròng tiếp xúc với nước.
Vì sao người cận bơi không đeo kính lại khó chịu
Mắt người được "thiết kế" để nhìn trong không khí. Giác mạc, lớp trong suốt phía trước mắt, gánh phần lớn việc hội tụ ánh sáng nhờ chênh lệch giữa không khí và mô mắt. Khi mắt trần chạm nước, chênh lệch đó gần như mất, nên ai mở mắt dưới nước không đeo kính cũng thấy nhoè, kể cả người mắt tốt.
Kính bơi trả lại một túi không khí trước mắt, nên người mắt thường lại nhìn rõ. Với người cận, túi không khí đó chỉ đưa họ về tình trạng như trên cạn không đeo kính: thành hồ mờ, đồng hồ trên tường không đọc được, vạch dưới đáy hồ lúc rõ lúc nhoè, người bơi làn bên chỉ là một khối màu. Bơi trong hồ đông người mà không thấy rõ là chuyện dễ va chạm, khó thấy thành hồ để quay đầu.
Bốn cách để người cận, người loạn nhìn rõ dưới nước
| Cách | Ưu điểm | Hạn chế |
|---|---|---|
| Kính bơi có độ làm sẵn | Dễ mua, giá thấp hơn kính mài; nhiều loại tháo được từng tròng | Chỉ có độ cận (hoặc viễn) theo bậc; không chỉnh loạn; khoảng cách đồng tử cố định |
| Kính bơi tròng mài theo đơn | Chỉnh được loạn thị, viễn, mắt chênh lệch nhiều | Phải đặt làm, chờ lâu hơn, chi phí cao hơn |
| Kính áp tròng + kính bơi thường | Thấy rõ ngay, dùng kính bơi nào cũng được | Nguy cơ nhiễm trùng giác mạc khi kính áp tròng dính nước |
| Mặt nạ lặn tròng có độ | Dùng cho lặn ống thở, ngắm san hô | Chỉ để bơi mặt nước kiểu lặn ngắm, không dùng bơi tập trong hồ |
Kính bơi có độ làm sẵn: chọn thế nào
Loại làm sẵn thường bán theo bậc độ cận, mỗi bậc cách nhau nửa độ, bắt đầu từ mức cận nhẹ. Nhiều mẫu tháo rời từng tròng để người dùng ghép hai độ khác nhau cho hai mắt, rồi nối bằng cầu mũi.
Đọc đơn kính để chọn bậc
Đơn kính thuốc thường có ba cột cho mỗi mắt: SPH (độ cầu, cận ghi dấu trừ, viễn ghi dấu cộng), CYL (độ loạn) và AXIS (trục loạn). Kính bơi làm sẵn chỉ đáp ứng cột SPH. Nếu đơn của bạn có CYL nhỏ, một số người đo mắt khuyên dùng "độ cầu tương đương" (lấy SPH cộng một nửa CYL) để chọn bậc gần nhất. Đây là cách xấp xỉ, nên hỏi chính người đã đo mắt cho mình trước khi chọn, nhất là khi CYL lớn.
Nhiều người chọn kính bơi bằng hoặc thấp hơn độ kính thường một chút, vì dưới nước không cần nhìn chi tiết nhỏ như đọc chữ. Đeo kính bơi có độ cao hơn mức cần làm mỏi mắt, nhức đầu sau buổi bơi.
Khoảng cách đồng tử
Mỗi tròng kính có một tâm quang học. Khi tâm này lệch nhiều khỏi đồng tử, mắt phải nhìn qua phần rìa tròng, dễ thấy hình bị kéo méo hoặc nhức đầu. Kính làm sẵn có khoảng cách tâm cố định; kính có cầu mũi thay được giúp chỉnh một phần. Người có khuôn mặt rất hẹp hoặc rất rộng nên thử kỹ trước khi mua.
Loạn thị, viễn thị, mắt chênh lệch: khi nào phải mài kính
Loạn thị là khi mắt hội tụ ánh sáng không đều theo các hướng, nên hình bị nhoè theo một chiều. Tròng làm sẵn là tròng cầu, chỉnh đều mọi hướng, không chỉnh được loạn. Với người loạn nhẹ, kính cận làm sẵn có khi vẫn đủ dùng để thấy thành hồ và đường kẻ; người loạn nhiều sẽ thấy hình vẫn mờ, vẫn nhức.
Những trường hợp nên làm tròng mài theo đơn:
- Độ loạn đáng kể mà người đo mắt khuyên nên chỉnh.
- Hai mắt chênh độ nhiều và loại làm sẵn không có tròng rời.
- Viễn thị, lão thị cần đọc rõ đồng hồ tập luyện hoặc bảng giờ ở thành hồ.
- Trẻ em đang theo dõi độ cận định kỳ: hỏi bác sĩ nhãn khoa có cần kính bơi có độ hay không, đừng tự chọn bậc.
Kính áp tròng dưới nước: vì sao bị khuyên tránh
Nước hồ bơi, nước biển, nước sông hồ và cả nước máy đều có thể chứa vi sinh vật. Đáng lo nhất được các cơ quan y tế như Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) nhắc tới là amip Acanthamoeba, có thể gây viêm giác mạc nặng, khó chữa ở người đeo kính áp tròng. Kính áp tròng mềm thấm nước, giữ vi sinh vật sát mặt giác mạc nhiều giờ sau khi lên bờ. Vì vậy hướng dẫn chung là không để kính áp tròng tiếp xúc với nước, kể cả khi tắm.
Clo trong hồ bơi không đủ để coi là an toàn cho kính áp tròng. Kính bơi kín giảm nguy cơ, nhưng kính bơi vào nước, tuột khi quay đầu hay nhảy cầu là chuyện thường.
Nếu đã đeo kính áp tròng đi bơi và lên bờ thấy đau mắt, đỏ mắt kéo dài, chảy nước mắt, nhìn mờ hoặc sợ ánh sáng, hãy tháo kính và đi khám mắt sớm, mang theo kính áp tròng và hộp đựng. Đừng tự nhỏ thuốc rồi chờ.
Tròng kính bơi có độ cũng cần chống mờ, chống xước
Tròng có độ thường là polycarbonate, phủ chống mờ ở mặt trong như kính bơi thường. Kính có độ đắt hơn nên càng đáng giữ lớp phủ: không chùi mặt trong, tráng nước ngọt sau khi bơi, để khô trong hộp cứng. Với kính mài theo đơn, hỏi kỹ nơi làm về lớp phủ chống mờ và lớp chống xước vì không phải nơi nào cũng có cả hai.
Người cận nặng nên giữ thêm một chiếc kính thường ở gần thành hồ, trong hộp cứng, để thay ngay khi lên bờ. Đi lại quanh hồ trơn trượt bằng đôi mắt cận không kính là lúc dễ ngã.
Mang về dùng ngay
Trước khi mua kính bơi có độ
- Mang đơn kính gần nhất (không quá cũ) để biết SPH, CYL của từng mắt.
- CYL nhỏ: hỏi người đo mắt có dùng được tròng cầu làm sẵn không, bậc nào gần nhất.
- Hai mắt chênh nhau: chọn loại có tròng rời để ghép.
- CYL lớn, viễn hoặc lão: hỏi làm tròng mài theo đơn.
- Thử phép thử dính không đeo dây, thử nhìn một vật ở xa vài mét xem có méo, có nhức không.
Ba lỗi hay gặp
- Chọn kính bơi có độ cao hơn kính thường "cho chắc" rồi bị nhức đầu.
- Đeo kính áp tròng đi bơi rồi đeo luôn qua đêm.
- Để kính có độ lăn lóc trong túi đồ bơi, tròng xước sau vài tuần.
Câu hỏi thường gặp
Người cận có mua được kính bơi có độ không?
Có. Kính bơi có độ làm sẵn thường bán theo bậc độ cận, mỗi bậc nửa độ, nhiều mẫu tháo rời được từng tròng để ghép hai độ khác nhau. Mang đơn kính khi mua để chọn bậc gần nhất với độ của từng mắt.
Bị loạn thị thì dùng kính bơi có độ được không?
Kính bơi làm sẵn không chỉnh được loạn thị. Người loạn nhẹ có khi vẫn thấy đủ rõ với tròng cận gần đúng, nhưng người loạn nhiều nên làm kính bơi tròng mài theo đơn. Hỏi người đo mắt cho mình trước khi chọn.
Đeo kính áp tròng đi bơi có sao không?
Các cơ quan y tế khuyên không để kính áp tròng tiếp xúc với nước, vì vi sinh vật trong nước, đáng lo nhất là amip Acanthamoeba, có thể gây viêm giác mạc nặng. Nếu lên bờ thấy đau, đỏ, nhìn mờ kéo dài, tháo kính và đi khám mắt sớm.
Kính bơi có độ nên bằng độ kính thường không?
Nhiều người chọn bằng hoặc thấp hơn một chút, vì dưới nước không cần nhìn chi tiết nhỏ. Chọn cao hơn mức cần dễ gây mỏi mắt, nhức đầu. Con số cụ thể nên hỏi người đo mắt cho mình.
Trẻ bị cận đi học bơi có cần kính có độ không?
Tuỳ độ cận và tuổi. Trẻ cận nhẹ thường vẫn bơi tập được với kính thường. Trẻ cận nhiều, khó thấy thành hồ thì nên hỏi bác sĩ nhãn khoa đang theo dõi mắt cho con về việc dùng kính bơi có độ.
