Áo khoác chống thấm nên được giặt thường xuyên hơn người ta nghĩ: bụi, dầu da, kem chống nắng bám lên mặt vải làm lớp chống nước bề mặt (DWR) yếu đi và làm màng kém thoáng. Cách đúng là kéo hết khoá, giặt chế độ nhẹ với nước giặt dạng lỏng ít phụ gia hoặc chất giặt chuyên cho đồ kỹ thuật, không dùng nước xả vải, không tẩy, xả kỹ hai lần, rồi làm khô bằng nhiệt nhẹ nếu nhãn cho phép để "đánh thức" lớp DWR. Khi nước không còn lăn thành giọt nữa mới cần xịt phục hồi.
Hiểu đúng: áo "hết chống thấm" thường là hết cái gì
Một chiếc áo khoác chống thấm thoáng khí có hai lớp phòng thủ. Lớp ngoài cùng là DWR, một lớp xử lý bề mặt khiến nước lăn thành giọt. Bên trong là màng hoặc lớp tráng mới thật sự chặn nước. (Cơ chế của hai lớp này được giải thích ở danh mục chất liệu; bài này chỉ nói chuyện chăm sóc.)
Khi DWR yếu đi, nước không lăn nữa mà loang thấm vào lớp vải ngoài cùng, gọi là "ướt mặt" (wet-out). Màng bên trong có thể vẫn chặn nước tốt, nhưng mặt vải ướt sũng làm áo nặng, lạnh và gần như mất thoáng hơi: mồ hôi không thoát ra được, đọng lại bên trong, người mặc cảm thấy "áo thấm". Phần lớn áo bị coi là hỏng thật ra chỉ đang ở tình trạng này.
| Hiện tượng | Nguyên nhân hay gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Nước loang trên mặt vải, không lăn giọt | DWR bẩn hoặc yếu | Giặt, làm khô bằng nhiệt nhẹ; nếu vẫn loang thì xịt DWR |
| Bên trong ẩm sau khi vận động | Mồ hôi ngưng tụ, mặt ngoài ướt làm giảm thoáng | Phục hồi DWR, mở khoá thông hơi, mặc lớp trong phù hợp |
| Nước vào đúng theo đường may | Băng dán đường may (seam tape) bong | Dán lại băng hoặc dùng keo trám đường may |
| Ướt một vùng ở vai, lưng chỗ đeo ba lô | Màng bị mài mòn hoặc lớp tráng bong | Khó sửa; vá miếng hoặc chấp nhận dùng như áo gió |
Đọc ký hiệu giặt trước khi làm gì
Ký hiệu giặt trên nhãn áo theo hệ thống quốc tế (ISO 3758) gồm năm nhóm hình. Đọc được chúng là tránh được phần lớn lỗi:
| Hình | Nghĩa | Chi tiết hay gặp |
|---|---|---|
| Chậu nước | Giặt nước | Số trong chậu là nhiệt độ tối đa (30, 40 °C); vạch dưới chậu là giặt nhẹ hơn; bàn tay trong chậu là giặt tay |
| Tam giác | Tẩy | Tam giác gạch chéo là không được tẩy |
| Hình vuông có vòng tròn | Sấy máy | Một chấm là nhiệt thấp, hai chấm là nhiệt vừa; gạch chéo là không sấy máy |
| Bàn là | Là, ủi | Một chấm khoảng 110 °C, hai chấm khoảng 150 °C, ba chấm khoảng 200 °C |
| Vòng tròn | Giặt khô, giặt chuyên nghiệp | Chữ cái trong vòng chỉ loại dung môi; gạch chéo là không giặt khô |
Các bước giặt áo khoác chống thấm
- Dọn túi, kéo hết khoá kéo, dán hết miếng dán (velcro). Miếng dán mở sẽ móc vào vải, khoá kéo mở có thể cào màng.
- Nới dây rút ở mũ, eo, gấu.
- Chọn chất giặt: tốt nhất là loại chuyên cho đồ kỹ thuật, hoặc nước giặt dạng lỏng ít phụ gia. Tránh bột giặt (dễ đọng cặn), tuyệt đối không dùng nước xả vải vì nó phủ lên sợi một lớp ưa nước, làm DWR mất tác dụng và có thể bít lỗ màng.
- Vệ sinh ngăn chứa của máy nếu vừa dùng nước xả, để tránh tồn dư.
- Giặt chế độ nhẹ, nước ấm theo nhãn (thường 30–40 °C), không giặt chung với đồ nhiều xơ như khăn bông.
- Xả thêm một lần. Tồn dư chất giặt cũng làm nước bám lên mặt vải.
- Vắt nhẹ, không vắt xoắn mạnh.
Làm khô và kích hoạt lại DWR bằng nhiệt
Nhiều loại DWR "phục hồi" một phần sau khi gặp nhiệt nhẹ, vì nhiệt giúp các phân tử chống nước trên bề mặt sắp xếp lại. Nếu nhãn cho phép sấy máy, sấy ở nhiệt thấp khoảng hai mươi phút sau khi áo đã gần khô. Nếu không có máy sấy và nhãn cho phép là ủi, có thể ủi ở mức nhiệt thấp, đặt một khăn mỏng lót giữa bàn là và áo.
Sau đó thử: vẩy vài giọt nước lên vai áo. Nước lăn tròn thành giọt là DWR còn tốt. Nước loang ra, thấm sẫm màu vải là cần phục hồi.
Phục hồi DWR: xịt hay giặt ngâm
Có hai dạng sản phẩm phục hồi chống thấm bề mặt:
- Dạng xịt: xịt đều lên mặt ngoài áo vừa giặt sạch, còn ẩm. Ưu điểm là chỉ phủ mặt ngoài, giữ mặt trong (lớp lưới, lớp lót) thoáng. Thường được khuyên dùng cho áo có lớp lót lưới hoặc áo ba lớp.
- Dạng giặt ngâm (cho vào máy giặt): phủ toàn bộ áo cả trong lẫn ngoài. Tiện cho áo một lớp, áo softshell, nhưng với áo có lớp lót hút ẩm có thể làm lớp lót kém thấm mồ hôi.
Sau khi phục hồi, làm khô và kích hoạt bằng nhiệt theo hướng dẫn trên sản phẩm. Lưu ý: ngành đang chuyển dần sang DWR không chứa fluor; loại này thân thiện hơn với môi trường nhưng thường cần phục hồi thường xuyên hơn.
Áo khoác lông vũ: giặt khác một chút
Áo lông vũ giặt được, nhưng cần chất giặt chuyên cho lông vũ hoặc nước giặt nhẹ, chế độ giặt nhẹ, xả kỹ. Phần quan trọng nhất là làm khô: lông vũ ướt vón cục, phải sấy nhiều lượt ở nhiệt thấp, có thể cho vài quả bóng tennis sạch vào máy sấy để đập tơi lông. Phơi không đủ khô, lông sẽ mốc và bốc mùi. Không có máy sấy thì phơi nơi thoáng nhiều ngày, thường xuyên vỗ cho lông tơi.
Cất giữ giữa các mùa
- Giặt sạch trước khi cất. Mồ hôi và bụi để lâu làm hại màng và DWR.
- Treo trên móc rộng vai, nơi khô, tối, thoáng.
- Không nhồi chặt áo chống thấm trong túi nén cả mùa. Áo lông vũ cũng nên để phồng, không nén lâu.
- Mùa nồm, đặt gói hút ẩm trong tủ hoặc dùng máy hút ẩm.
Mang về dùng ngay: 5 lỗi hay gặp
- Dùng nước xả vải. Lỗi số một làm áo mất chống nước bề mặt.
- Sợ giặt nên không bao giờ giặt. Áo bẩn kém chống thấm và kém thoáng hơn áo sạch.
- Giặt khô ở tiệm khi nhãn không cho phép. Dung môi có thể hại màng và băng dán đường may.
- Xịt DWR lên áo bẩn. Lớp phủ bám lên bụi, không bám lên sợi.
- Sấy, ủi quá nóng. Băng dán đường may và màng có thể bong, chảy. Luôn theo số chấm trên nhãn.
Câu hỏi thường gặp
Áo khoác chống thấm có giặt máy được không?
Phần lớn giặt máy được ở chế độ nhẹ, nước ấm theo nhãn, với nước giặt dạng lỏng ít phụ gia hoặc chất giặt chuyên dụng. Cần kéo hết khoá, dán miếng dán và nới dây rút trước khi giặt. Luôn đọc ký hiệu giặt trên nhãn áo trước.
Vì sao áo khoác hết chống thấm?
Thường là do lớp DWR bên ngoài bị bẩn hoặc mòn, khiến nước loang ướt mặt vải thay vì lăn thành giọt. Màng bên trong có thể vẫn tốt nhưng mặt ngoài ướt làm áo mất thoáng, mồ hôi đọng lại nên người mặc tưởng thấm. Giặt sạch và phục hồi DWR thường khắc phục được.
Có nên dùng nước xả vải cho áo chống thấm không?
Không. Nước xả vải để lại một lớp ưa nước trên sợi, làm mất tác dụng chống nước bề mặt và có thể ảnh hưởng độ thoáng khí của màng. Nếu máy giặt vừa dùng nước xả, nên vệ sinh ngăn chứa trước khi giặt áo chống thấm.
Xịt chống thấm dạng xịt và dạng giặt khác nhau thế nào?
Dạng xịt chỉ phủ mặt ngoài, giữ mặt trong thoáng, hợp với áo có lớp lót lưới hoặc áo ba lớp. Dạng giặt ngâm phủ toàn bộ áo, tiện cho áo một lớp hoặc softshell. Cả hai đều cần áo sạch trước khi dùng và thường cần nhiệt nhẹ để kích hoạt.
Bao lâu nên giặt áo khoác chống thấm một lần?
Không có số cố định; dùng thường xuyên thì nên giặt khi thấy bẩn hoặc khi nước bắt đầu loang trên mặt vải. Áo dùng trong môi trường nhiều bụi, mồ hôi hoặc kem chống nắng cần giặt thường xuyên hơn. Trước khi cất cuối mùa cũng nên giặt sạch.
