Đồ lặn neoprene giữ ấm khi ngâm nước lâu; con số như "3/2 mm" nghĩa là phần thân dày 3 mm, tay chân dày 2 mm. Áo rash guard là áo vải mỏng co giãn, không giữ ấm đáng kể, dùng để che nắng, chống cọ xát và trầy da. Ở vùng nước ấm, đa số người bơi, lặn ống thở chỉ cần rash guard; neoprene cần khi ngâm nước nhiều giờ, nước mát hơn, hoặc người dễ lạnh.
Vì sao ngâm nước lại lạnh nhanh
Nước lấy nhiệt khỏi cơ thể nhanh hơn không khí nhiều lần ở cùng nhiệt độ. Con số hay được nêu là khoảng 25 lần. Vì vậy nước 26–27 °C, nghe có vẻ ấm, vẫn có thể khiến người lặn ống thở run cầm cập sau một giờ nằm im ngắm cá, nhất là trẻ em và người gầy. Nắng chiếu lên lưng không bù được phần nhiệt mất qua bụng, ngực đang áp vào nước.
Run, môi tím tái, ngón tay vụng về, nói lắp là dấu hiệu cơ thể đang mất nhiệt. Lúc đó phải lên bờ, lau khô, mặc đồ khô, uống nước ấm. Người lơ mơ, lẫn lộn, ngừng run dù vẫn lạnh là dấu hiệu nặng, cần gọi 115.
Neoprene giữ ấm thế nào
Neoprene là cao su tổng hợp được làm thành dạng xốp, bên trong có vô số bọt khí kín nhỏ li ti. Khí là chất dẫn nhiệt kém, nên tấm xốp này cách nhiệt giống như lớp lông của động vật vùng lạnh. Hai mặt tấm neoprene thường được dán vải co giãn để bền và dễ mặc.
Đồ lặn neoprene phổ biến là loại "ướt": nước vẫn lọt vào một lớp mỏng giữa da và đồ. Lớp nước này được thân nhiệt làm ấm và, nếu đồ vừa khít, không bị thay liên tục, nên cơ thể không phải sưởi cả đại dương. Đồ quá rộng thì nước lạnh cứ chảy vào chảy ra, mặc như không mặc.
Có hai hệ quả người dùng nên biết:
- Neoprene làm người nổi hơn: bọt khí là phao. Người lặn ống thở mặc neoprene nổi dễ hơn, khó hụp xuống hơn.
- Neoprene bị ép mỏng khi xuống sâu: áp suất nước nén bọt khí lại, đồ mất bớt độ ấm và độ nổi. Đây là chuyện của lặn bình khí, một đề tài riêng; với bơi và lặn ống thở trên mặt nước thì không đáng kể.
Đọc độ dày và kiểu dáng
Con số độ dày
Đồ lặn ghi độ dày bằng milimét. Một số là độ dày đều toàn bộ (ví dụ 2 mm). Hai số kiểu 3/2, 4/3, 5/4 nghĩa là phần thân (ngực, lưng, bụng) dày hơn để giữ ấm các cơ quan, phần tay chân mỏng hơn để cử động dễ.
Kiểu dáng
- Áo neoprene: chỉ phần thân, có hoặc không có tay.
- Đồ ngắn (shorty): tay ngắn, ống quần ngắn tới đùi.
- Đồ liền dài: kín tay, kín chân.
- Phụ kiện: mũ trùm, găng, giày neoprene cho nước lạnh.
| Nhiệt độ nước (tham khảo) | Hay được gợi ý | Ghi chú |
|---|---|---|
| Ấm, khoảng trên 28 °C | Rash guard hoặc áo neoprene mỏng | Nhiều vùng biển miền Trung, miền Nam vào mùa nắng |
| Khoảng 25–28 °C | Đồ ngắn 2–3 mm hoặc áo neoprene | Ngâm lâu, người dễ lạnh, trẻ em |
| Khoảng 21–25 °C | Đồ liền 3/2 mm | Thường gặp ở nhiều vùng biển ôn đới mùa hè |
| Dưới khoảng 21 °C | Đồ liền 4/3 mm trở lên, thêm mũ, giày | Nước lạnh cần người có kinh nghiệm và hướng dẫn tại chỗ |
Bảng trên là kiểu gợi ý phổ biến của giới bơi lặn, không phải chuẩn. Mỗi người chịu lạnh khác nhau; thời gian ngâm nước, gió, mức vận động thay đổi nhiều. Người bơi liên tục sinh nhiệt nhiều hơn người nằm im ngắm cá.
Áo rash guard: không giữ ấm nhưng đáng mang
Rash guard là áo vải co giãn (thường polyester hoặc nylon pha sợi đàn hồi), bó vừa người, khô nhanh. Tên gọi đến từ việc giới lướt sóng dùng nó để tránh bị cọ phát ban ở ngực, nách khi nằm trên ván. Ngày nay nó được dùng rộng rãi vì:
- Che nắng lưng, vai, cánh tay khi nằm úp lặn ống thở hàng giờ. Lưng người lặn ống thở là chỗ cháy nắng nặng nhất vì cứ phơi ra dưới mặt nước nông. Chuyện chỉ số chống nắng của vải thuộc đề tài áo chống nắng; ở đây chỉ cần áo tay dài, vải dày vừa phải, còn nguyên dáng.
- Chống trầy khi bám đá, leo lên thuyền, chống cọ xát của dây áo phao.
- Giảm phần nào tiếp xúc với sinh vật nhỏ gây ngứa trong nước; vùng da hở vẫn có thể bị.
- Kín đáo, dễ chịu cho trẻ em và người lớn không muốn mặc đồ bơi hở.
Rash guard ướt gần như không giữ ấm. Có loại áo vải lót lông mỏng hoặc phủ lớp chắn gió để ấm hơn chút ít, nhưng không thay được neoprene ở nước mát.
Trẻ em mất nhiệt nhanh hơn người lớn
Trẻ nhỏ có diện tích da lớn so với khối lượng cơ thể, ít mỡ dưới da hơn, nên mất nhiệt trong nước nhanh hơn người lớn. Cảnh quen thuộc ở bãi biển là trẻ chơi nước rất hăng, môi đã tím mà vẫn không chịu lên bờ. Người lớn phải là người quyết định giờ nghỉ.
Với trẻ chơi nước lâu, một chiếc áo neoprene mỏng tay ngắn hoặc bộ đồ ngắn giúp trẻ ấm hơn rõ rệt; rash guard tay dài giúp che nắng. Đồ của trẻ phải đúng cỡ: quá rộng thì nước lùa, quá chật thì trẻ khó chịu và khó thở. Neoprene làm trẻ nổi hơn một chút, nhưng không phải áo phao; trẻ mặc neoprene vẫn cần người lớn trong tầm tay. Cho trẻ lên bờ nghỉ, lau khô, uống nước sau mỗi lượt chơi.
Chọn cỡ và mặc
- Đồ neoprene phải ôm sát mà không làm khó thở hay tê tay. Không có khoảng phồng ở lưng dưới, nách, đầu gối.
- Mặc khi khô sẽ khó; mẹo hay dùng là đeo túi nilon vào bàn chân, bàn tay để luồn qua ống quần, ống tay dễ hơn.
- Khoá kéo sau lưng thường có dây kéo dài; khoá ngực khó mặc hơn nhưng kín nước hơn.
- Rash guard nên vừa người, không quá rộng: áo rộng đầy nước kéo người nặng và phồng lên khi bơi.
Bảo quản neoprene
- Tráng nước ngọt sau mỗi lần dùng, cả mặt trong lẫn ngoài.
- Phơi lộn trái trong bóng râm cho khô mặt trong trước, sau đó lật lại.
- Treo trên móc vai rộng hoặc vắt ngang qua thanh tròn; móc sắt mảnh làm hằn và rách vai.
- Không phơi nắng gắt, không sấy, không để trong cốp xe nóng: neoprene cứng lại, nứt.
- Cất nơi khô, không gập nếp sắc lâu ngày. Khí hậu nồm ẩm dễ làm đồ ám mùi, mốc.
Mang về dùng ngay
Chọn nhanh
- Bơi, lặn ống thở ở biển ấm, dưới một giờ: rash guard tay dài.
- Ngâm nước lâu, trẻ em, người dễ lạnh: thêm áo neoprene mỏng hoặc đồ ngắn.
- Nước mát, gió lạnh, nhiều giờ: đồ liền 3/2 mm và hỏi hướng dẫn viên tại chỗ.
Ba lỗi hay gặp
- Mua đồ neoprene rộng "cho thoải mái": nước lùa, mặc như không.
- Nghĩ rash guard giữ ấm rồi nằm nước hai tiếng.
- Phơi đồ neoprene trên mui xe giữa trưa.
Câu hỏi thường gặp
Đồ lặn 3/2 mm nghĩa là gì?
Là phần thân như ngực, lưng dày 3 mm để giữ ấm, còn tay và chân dày 2 mm để cử động dễ. Tương tự, 4/3 là thân 4 mm, tay chân 3 mm. Số càng lớn càng ấm nhưng càng cứng và nổi hơn.
Áo rash guard có giữ ấm không?
Gần như không. Rash guard là áo vải mỏng co giãn, chủ yếu để che nắng, chống trầy và cọ xát. Nếu cần giữ ấm khi ngâm nước lâu, phải dùng áo hoặc đồ neoprene.
Đi lặn ống thở ở Việt Nam có cần đồ neoprene không?
Ở vùng biển ấm mùa nắng, đa số người chỉ cần rash guard tay dài. Đồ neoprene mỏng hữu ích khi ngâm nước lâu, khi có gió, với trẻ em hoặc người dễ lạnh. Nên hỏi hướng dẫn viên tại chỗ về nhiệt độ nước theo mùa.
Mặc đồ neoprene có nổi hơn không?
Có. Neoprene chứa nhiều bọt khí nhỏ nên làm người nổi hơn. Điều này giúp người lặn ống thở nghỉ trên mặt nước dễ hơn, nhưng làm việc hụp xuống khó hơn. Đồ neoprene không thay được áo phao.
Đồ lặn neoprene nên rộng hay bó?
Nên ôm sát mà vẫn thở và cử động thoải mái. Đồ rộng để nước lạnh chảy vào chảy ra liên tục, mất tác dụng giữ ấm. Đồ quá chật gây khó thở, tê tay.
