Chân vịt ngắn dùng để tập bơi trong hồ, giữ nhịp đạp chân tự nhiên. Chân vịt dài cho lực đẩy lớn, dành cho lặn ống thở đường dài và lặn tự do, nhưng nặng chân và dễ chuột rút với người mới. Gót kín đi chân trần, hợp nước ấm và xuống nước từ thuyền; gót hở có quai điều chỉnh, đi cùng giày neoprene, hợp khi phải đi bộ trên đá, cát ra chỗ lặn.
Chân vịt làm gì cho người bơi
Bàn chân người là một mái chèo khá nhỏ. Chân vịt nối dài và mở rộng bàn chân, nên mỗi nhịp đạp đẩy được nhiều nước hơn. Hệ quả:
- Bơi nhanh hơn với cùng một nhịp đạp, đỡ mệt khi phải bơi xa trên mặt nước.
- Thân người nằm ngang hơn, tay rảnh để giữ máy ảnh, bám phao hoặc chỉ việc thả lỏng.
- Trong tập bơi, chân vịt ngắn giúp người tập cảm nhận động tác đạp từ hông, tăng sức bền cơ chân.
Cũng vì vậy mà chân vịt tạo cảm giác "giỏi hơn thật". Người lặn ống thở mang chân vịt dễ bơi ra xa hơn sức mình khi phải quay về mà mất chân vịt hoặc bị chuột rút.
Bốn cách phân loại chân vịt
| Phân loại | Kiểu | Hợp với |
|---|---|---|
| Theo độ dài lưỡi | Ngắn | Tập bơi trong hồ, tập kỹ thuật đạp chân, mang theo du lịch |
| Theo độ dài lưỡi | Dài | Lặn ống thở đường dài, lặn tự do; lực đẩy lớn, cần cơ chân khoẻ |
| Theo gót | Gót kín (xỏ cả bàn chân) | Nước ấm, xuống nước từ thuyền, hồ bơi; đi chân trần |
| Theo gót | Gót hở (quai sau) | Đi kèm giày neoprene; đi bộ trên đá, san hô chết, bãi sỏi ra chỗ lặn; nước lạnh |
| Theo lưỡi | Lưỡi liền (mái chèo) | Phổ biến, đẩy mạnh, dễ điều khiển |
| Theo lưỡi | Lưỡi xẻ đôi | Đạp nhẹ chân hơn, hợp người ít sức, người hay mỏi khớp; lực đẩy mạnh kém hơn |
| Theo độ cứng | Mềm | Người mới, cơ chân yếu, nhịp đạp nhanh |
| Theo độ cứng | Cứng | Người đã quen, cần lực đẩy mạnh; dễ chuột rút nếu chưa tập |
Gót kín hay gót hở
Đây là lựa chọn quan trọng nhất với người lặn ống thở ở biển Việt Nam, nơi nhiều điểm lặn phải lội từ bờ đá, bờ san hô vụn ra.
Gót kín
Chân vịt gót kín giống một chiếc dép bọc trọn bàn chân. Nhẹ, gọn, truyền lực tốt, không cần giày. Nhưng phải mang đúng cỡ: rộng thì tuột khi đạp, chật thì cọ rộp mu bàn chân và ngón chân sau nửa giờ. Đi chân trần nên không thể lội ra từ bờ đá sắc, phải đeo ở mép nước hoặc trên thuyền.
Gót hở
Chân vịt gót hở có một ổ chân mở phía sau và quai cao su hoặc quai lò xo ôm gót. Người dùng đi giày neoprene (giày lội nước bằng cao su xốp), lội ra chỗ đủ sâu rồi mới đeo chân vịt. Quai điều chỉnh được nên một đôi vừa với nhiều cỡ chân, tiện cho gia đình dùng chung, nhưng phải mua kèm giày.
Chọn cỡ và thử
- Thử với đúng thứ sẽ đi kèm: chân trần cho gót kín, giày neoprene cho gót hở.
- Bàn chân đi vào khít, không phải cố nhét. Ngón chân có thể lòi ra một chút ở đầu ổ chân, điều này bình thường ở nhiều mẫu.
- Lắc mạnh chân: chân vịt không lỏng, không xoay quanh gót.
- Đứng yên một lúc: không có điểm đè đau ở mu bàn chân, ngón út.
- Trẻ em: chọn chân vịt ngắn, mềm, đúng cỡ trẻ, đừng mua rộng để "dùng được lâu", vì tuột giữa biển là mất ngay.
Dùng chân vịt đúng cách
Đeo và đi lại
- Đeo khi đã ở chỗ nước ngang hông hoặc ngồi trên mép thuyền, mép bể. Đeo khi đứng trên cát giữa sóng dễ ngã.
- Muốn di chuyển một đoạn ngắn khi đang đeo: đi lùi, nhìn qua vai. Đi tới phía trước mũi chân vịt vấp xuống cát, đá.
- Không đi trên đá, trên san hô khi đang đeo chân vịt.
Đạp
- Đạp từ hông, chân gần thẳng, đầu gối hơi mềm. Đạp kiểu đạp xe (co gối nhiều) làm chân vịt quạt nước lên mặt và tốn sức.
- Biên độ vừa phải, nhịp đều, nhất là khi nổi trên mặt nước: chân vịt không cần quẫy lên khỏi mặt nước.
- Lần đầu dùng chân vịt dài: tập ngắn, nghỉ nhiều.
Bị chuột rút
Chuột rút bắp chân hoặc gan bàn chân là chuyện hay gặp với người mới dùng chân vịt cứng, dài. Khi bị: dừng đạp, nổi ngửa hoặc bám phao, bạn đi cùng hỗ trợ. Cách nhiều người dùng là cầm đầu chân vịt kéo về phía mình để duỗi bắp chân. Uống đủ nước, khởi động trước, chọn chân vịt mềm hơn giúp giảm nguy cơ.
Chân vịt ngắn trong tập bơi
Trong hồ bơi, chân vịt ngắn là dụng cụ tập chứ không phải để bơi nhanh cho vui. Huấn luyện viên hay dùng nó cho mấy việc cụ thể. Thứ nhất, giúp người có cổ chân cứng, đạp chân yếu giữ được thân nằm ngang, nhờ vậy tập được động tác tay và nhịp thở mà không bị chìm hông. Thứ hai, tập bơi ếch hay bướm phần đạp chân với lực cản lớn hơn, làm cơ đùi và cơ mông khoẻ lên. Thứ ba, giúp người lớn tuổi, người đang hồi phục chấn thương đi được quãng dài hơn với ít gắng sức ở khớp vai.
Lưỡi ngắn giữ nhịp đạp gần với nhịp đạp chân trần, nên kỹ thuật học được vẫn dùng được khi tháo ra. Lưỡi dài làm nhịp chậm lại và đổi hẳn cảm giác. Một lưu ý: tập với chân vịt cả buổi rồi tháo ra, nhiều người thấy mình "bơi chậm hẳn" và nản. Cách hay dùng là xen kẽ, một đoạn có chân vịt, một đoạn không.
Chân vịt trong hồ bơi công cộng
Nhiều hồ bơi công cộng có quy định riêng về chân vịt: chỉ được dùng ở làn tập, ở giờ tập, hoặc chỉ cho phép chân vịt ngắn. Chân vịt dài đạp trong làn đông người dễ va vào người khác. Hỏi hồ trước khi mang theo.
Bảo quản
- Tráng nước ngọt sau khi dùng ở biển, chú ý phần ổ chân có cát.
- Phơi trong bóng râm, không phơi nắng gắt lâu: cao su, nhựa bị lão hoá.
- Cất nằm phẳng hoặc dựng đứng; không đè vật nặng lên lưỡi, nhất là chân vịt dài, kẻo cong vênh vĩnh viễn.
- Kiểm tra quai gót hở trước mỗi chuyến: quai cao su nứt thường đứt đúng lúc đang ở xa bờ.
Mang về dùng ngay
Chọn nhanh theo hoàn cảnh
- Tập bơi trong hồ: ngắn, gót kín.
- Lặn ống thở từ thuyền ở vùng nước ấm: gót kín, dài vừa hoặc ngắn, lưỡi mềm.
- Lặn ống thở phải lội từ bờ đá ra: gót hở + giày neoprene.
- Người ít sức, đau khớp gối: lưỡi xẻ đôi hoặc lưỡi mềm.
- Trẻ em: ngắn, mềm, đúng cỡ.
Ba lỗi hay gặp
- Đứng giữa sóng cúi xuống đeo chân vịt rồi bị ngã.
- Đi tới phía trước khi đang đeo chân vịt trên bãi cát.
- Dùng chân vịt dài, cứng lần đầu rồi bơi ra quá xa.
Câu hỏi thường gặp
Chân vịt gót kín và gót hở khác nhau thế nào?
Gót kín bọc cả bàn chân, đi chân trần, nhẹ và gọn, hợp xuống nước từ thuyền và hồ bơi. Gót hở có quai ôm gót, đi kèm giày neoprene, điều chỉnh được cỡ và hợp khi phải lội từ bờ đá ra chỗ lặn.
Người mới lặn ống thở nên dùng chân vịt dài hay ngắn?
Người mới nên dùng chân vịt ngắn hoặc dài vừa, lưỡi mềm. Chân vịt dài, cứng cho lực đẩy lớn nhưng đòi hỏi cơ chân khoẻ, dễ gây chuột rút và mỏi khi chưa quen.
Vì sao dùng chân vịt bị chuột rút?
Chân vịt làm tăng lực cản lên bắp chân và gan bàn chân, nhất là loại dài và cứng. Người chưa quen, chưa khởi động, thiếu nước dễ bị chuột rút. Chọn lưỡi mềm hơn, tập từng đoạn ngắn và nghỉ giữa chừng giúp giảm nguy cơ.
Đi bơi ở hồ có được mang chân vịt không?
Tuỳ quy định từng hồ. Nhiều hồ chỉ cho phép chân vịt ngắn, hoặc chỉ dùng ở làn tập, giờ tập để tránh va vào người khác. Nên hỏi trước khi mang theo.
Chân vịt nên vừa khít hay rộng một chút?
Vừa khít, không lỏng và không đè đau. Chân vịt rộng dễ tuột khi đạp, chật thì cọ rộp chân. Thử với đúng thứ sẽ mang kèm: chân trần cho gót kín, giày neoprene cho gót hở.
