Bỏ đồ bảo hộ hỏng đúng cách: phin lọc, găng dính hoá chất, pin

Đồ bảo hộ hỏng không phải lúc nào cũng là rác thường. Phin lọc, găng, quần áo dính hoá chất hoặc thuốc bảo vệ thực vật phải gom riêng như chất thải nguy hại; pin và đèn sạc không được bỏ chung rác sinh hoạt vì nguy cơ cháy nổ và kim loại nặng; còn mũ, dây đai, dây chống rơi hỏng nên được cắt hoặc đánh dấu rõ ràng trước khi bỏ để không ai nhặt về dùng tiếp. Đồ chỉ bẩn bụi, không dính hoá chất thì phân loại như rác sinh hoạt thông thường.

Ba câu hỏi trước khi bỏ một món đồ

1. Nó đã tiếp xúc với gì? Bụi xi măng khác dung môi sơn; mồ hôi khác thuốc trừ sâu.
2. Nó chứa gì bên trong? Than hoạt tính đã hấp phụ hơi độc, pin lithium, bình khí nén.
3. Có ai có thể nhặt về dùng lại không? Đồ an toàn hỏng mà trông còn lành là nguy hiểm cho người khác.

Khung pháp lý ở Việt Nam, nói ngắn gọn

Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 yêu cầu hộ gia đình, cá nhân phân loại chất thải rắn sinh hoạt. Theo luật, chất thải rắn sinh hoạt được chia thành ba nhóm: chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế; chất thải thực phẩm; và chất thải rắn sinh hoạt khác. Cách thu gom cụ thể do từng địa phương hướng dẫn, nên xem thông báo của phường, xã nơi mình ở.

Với cơ sở sản xuất, công trường, xưởng, chất thải nguy hại (giẻ lau dính dầu, bao bì hoá chất, phin lọc đã dùng với hoá chất…) phải được lưu giữ riêng và chuyển cho đơn vị có chức năng xử lý. Người lao động không tự đem về nhà bỏ. Nếu là thợ tự do, hãy hỏi chính quyền địa phương hoặc đơn vị thu gom về điểm nhận chất thải nguy hại.

Bảng: món nào bỏ vào đâu

Phin lọc và khẩu trang: thứ hay bị bỏ bừa nhất

Một phin lọc than hoạt tính dùng khi phun sơn hay pha thuốc đã hấp phụ chính những hơi mà người dùng muốn tránh. Bỏ vào thùng rác trong nhà là mang hơi độc vào chỗ sống. Cách làm tối thiểu: tháo phin khi vẫn đeo găng, cho vào túi nylon dày, buộc kín, để ngoài nhà ở nơi thoáng, rồi gom theo quy định của nơi làm việc.

Khẩu trang dùng trong môi trường có amiăng, chì, silic tinh thể (khi cắt, mài đá, bê tông) cũng không nên giũ, phủi trước khi bỏ. Giũ khẩu trang là tung lại bụi mịn vào không khí. Gấp mặt ngoài vào trong, cho vào túi kín.

Đồ dính thuốc bảo vệ thực vật

Ở nông thôn, găng, khẩu trang, áo mưa dùng khi phun thuốc thường bị vứt ngay bờ ruộng, mương nước hoặc đốt cùng rơm rạ. Cả ba cách đều có hại: vứt xuống nước làm thuốc lan theo dòng; đốt có thể sinh khói độc.

Nhiều địa phương đã đặt bể hoặc thùng chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng ở đầu bờ, đầu kênh. Đồ bảo hộ dùng một lần dính thuốc nên được gom cùng vào đó hoặc theo hướng dẫn của địa phương. Đồ bảo hộ dùng lại (áo, quần, ủng) thì giặt riêng, không giặt chung với quần áo gia đình, nước giặt không đổ ra ao, giếng.

Nếu sau khi phun thuốc thấy đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, khó thở, chảy nước bọt nhiều, cần đến cơ sở y tế ngay hoặc gọi 115, mang theo bao bì thuốc đã dùng.

Pin và đồ điện: đừng để cháy xe rác

Đèn đội đầu, đèn xe đạp, đèn pin sạc, quạt đeo cổ, áo sưởi đều có pin lithium. Pin lithium bị nén, bị đâm thủng trong xe ép rác có thể cháy. Pin nói chung còn chứa kim loại có thể gây ô nhiễm khi chôn lấp.

• Dán băng keo kín hai cực pin rời để tránh chập.
• Pin phồng: không sạc, không đâm thủng, để ở chỗ thoáng, xa vật dễ cháy, mang tới điểm thu gom càng sớm càng tốt.
• Tìm điểm thu gom pin: một số siêu thị, trường học, chương trình thu gom pin và rác điện tử định kỳ ở các thành phố lớn nhận pin cũ. Hỏi phường, xã hoặc tìm các đợt thu gom rác điện tử.

Mũ và dây đai: "giết" trước khi bỏ

Một chiếc mũ hết hạn hay một bộ dây đai đã chặn cú rơi trông vẫn còn tốt. Nếu bỏ nguyên vẹn ra thùng rác, rất có thể ai đó nhặt về dùng mà không biết. Trong ngành chống rơi, đồ bị loại phải được đánh dấu và đưa ra khỏi sử dụng ngay, để không lẫn vào đồ đang dùng.

• Dây đai, dây chống rơi: cắt đứt dây ở vài chỗ, nhất là các đai chính và dây nối. Gỡ khoá nối, bỏ riêng.
• Mũ: cắt quai cằm, tháo lớp lót; có thể khoan hoặc đập nứt vỏ. Ở nơi làm việc, gắn thẻ "đã loại bỏ" cho tới khi xử lý.
• Kính, mặt nạ: tách tròng khỏi gọng.

Ở công trường, mỗi lần loại bỏ đồ chống rơi nên ghi vào sổ theo dõi thiết bị, kèm lý do. Điều này giúp biết loại đồ nào hỏng nhanh, nơi nào làm hỏng đồ.

Tận dụng thay vì vứt

Một số món không còn dùng để bảo hộ nhưng vẫn hữu ích:

• Áo phản quang mờ, bong dải: dùng làm áo lao động không đòi hỏi phản quang, làm giẻ.
• Áo mưa, áo khoác hết chống thấm: cắt làm tấm che, túi đựng đồ ướt.
• Giày bảo hộ hỏng đế nhưng mũi còn tốt: không dùng ở nơi làm việc nữa, nhưng có thể đi làm vườn nhẹ trong nhà trong lúc chờ bỏ.

Mang về dùng ngay: 4 lỗi hay gặp

1. Bỏ phin lọc, găng dính hoá chất vào thùng rác bếp.
2. Vứt đồ phun thuốc ra bờ ruộng, mương nước, hoặc đốt.
3. Bỏ pin lithium vào rác sinh hoạt, nhất là pin đã phồng.
4. Bỏ nguyên vẹn mũ, dây đai hỏng, để người khác nhặt về dùng.