Phun thuốc bảo vệ thực vật: bộ đồ bảo hộ cần có cho nhà nông

Bộ đồ bảo hộ khi phun thuốc bảo vệ thực vật gồm: áo dài tay và quần dài bằng vải kín hoặc bộ đồ chống thấm, găng tay cao su nitrile (không dùng găng vải), ủng cao su với ống quần thả ngoài ủng, kính hoặc tấm che mặt, khẩu trang hay mặt nạ có phin lọc phù hợp với loại thuốc, và nón rộng vành. Thuốc vào người chủ yếu qua da — nhất là tay — chứ không chỉ qua đường thở, nên thiếu găng là thiếu món quan trọng nhất. Đọc nhãn thuốc: nhãn ghi đồ bảo hộ cần mặc và thời gian cách ly.

Bài này nói về đồ mặc và thói quen bảo vệ người phun. Cách chọn thuốc, liều lượng và "4 đúng" khi dùng thuốc là chuyện nông học, thuộc phạm vi hướng dẫn của cán bộ khuyến nông và nhãn thuốc.

Thuốc vào người qua những đường nào

Các tổ chức như WHO và FAO nhiều lần nhấn mạnh rằng với người phun thủ công, da là đường nhiễm chính, và vùng bị dính nhiều nhất thường là tay, cẳng tay, đùi, lưng (do bình đeo rò rỉ). Vì vậy bộ đồ bảo hộ nên được nghĩ theo bản đồ cơ thể, không chỉ nghĩ tới cái khẩu trang.

Từng món trong bộ đồ

Găng tay

Găng là món quan trọng nhất. Chọn găng nitrile hoặc cao su dày, đủ dài che cổ tay. Găng vải, găng len thấm thuốc và giữ thuốc sát da lâu hơn — còn tệ hơn tay trần vì người đeo tưởng mình được bảo vệ. Găng y tế mỏng dùng một lần không đủ bền cho việc pha và phun cả buổi.

Khi phun hướng lên (cây ăn quả cao), kéo cổ găng ra ngoài tay áo để thuốc không chảy vào trong; khi phun hướng xuống, để tay áo ngoài găng. Tháo găng: rửa găng còn đeo trên tay bằng nước xà phòng trước, rồi mới tháo, để không dính thuốc vào tay trần.

Áo, quần

• Áo dài tay, quần dài, vải dày kín. Có điều kiện thì mặc bộ đồ chống thấm hoặc áo mưa chống hoá chất bên ngoài.
• Khi pha thuốc đậm đặc: thêm tạp dề chống thấm. Đây là lúc nguy cơ cao nhất vì thuốc chưa pha loãng.
• Người đeo bình lưng: nên có lớp chống thấm ở lưng, vì bình rò rỉ là chuyện thường gặp.

Ủng

Ủng cao su, ống quần thả ra ngoài ủng. Nhét ống quần vào trong ủng thì thuốc chảy theo quần xuống, đọng trong ủng, ngâm chân cả buổi. Không phun thuốc chân trần hay đi dép.

Bảo vệ mắt và mặt

Kính bảo hộ kín (có gioăng ôm mặt) hoặc tấm che mặt trong suốt. Kính râm, kính cận thường không chặn được tia bắn từ bên cạnh.

Bảo vệ đường thở

Khẩu trang vải, khẩu trang y tế không chặn được hơi thuốc. Tuỳ loại thuốc và cách phun, cần khẩu trang lọc hạt hoặc mặt nạ nửa mặt có phin lọc hơi hữu cơ kết hợp lọc hạt — nhãn thuốc thường ghi yêu cầu. Cách đọc mã phin lọc (A, P…) và cách chọn khẩu trang, mặt nạ có bài riêng ở danh mục bảo hộ đầu, mắt và hô hấp.

Nón

Nón rộng vành hoặc mũ có che gáy, chống thấm càng tốt. Nón lá truyền thống che nắng tốt nhưng thấm thuốc; nên có một chiếc nón riêng chỉ dùng khi phun.

Thói quen trước, trong và sau khi phun

Trước

• Đọc nhãn thuốc: đồ bảo hộ yêu cầu, độ độc, thời gian cách ly trước khi thu hoạch và trước khi người vào lại ruộng.
• Kiểm bình phun: không rò ở nắp, ở khớp nối, ở dây đeo. Bình rò là nguồn nhiễm thuốc phổ biến nhất mà người phun không để ý.
• Mang theo nước sạch, xà phòng để rửa ngay nếu bị bắn.
• Không để trẻ em, phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú tham gia pha, phun.

Trong

• Phun lúc trời mát (sáng sớm, chiều muộn), gió nhẹ. Đi theo hướng để gió thổi thuốc ra xa người, không đi ngược vào màn sương thuốc.
• Không ăn, uống, hút thuốc, không lau mồ hôi bằng găng.
• Vòi tắc: dùng que nhỏ hoặc bàn chải mềm, không thổi bằng miệng.
• Thấy chóng mặt, buồn nôn: dừng ngay, ra chỗ thoáng, cởi đồ dính thuốc, rửa da.

Sau

• Rửa găng còn đeo, tháo đồ theo thứ tự từ ngoài vào trong, tháo găng sau cùng.
• Tắm bằng xà phòng ngay, gội đầu.
• Giặt đồ phun riêng, không chung với quần áo cả nhà, nhất là đồ trẻ em.
• Rửa kính, ủng, mặt nạ; cất đồ bảo hộ ở chỗ riêng, xa nơi ở và bếp.
• Vỏ chai, bao bì thuốc bỏ vào nơi thu gom theo quy định của địa phương, không vứt xuống kênh mương, không dùng lại đựng thức ăn, nước uống.

Nắng nóng và đồ bảo hộ: chuyện thật của nhà nông

Lý do lớn nhất khiến nhiều người phun thuốc mặc áo cộc, đi chân trần là nóng. Đồ chống thấm kín mặc giữa trưa hè miền Nam hay miền Trung có thể gây say nắng. Giải pháp không phải bỏ đồ bảo hộ mà là:

• Phun vào giờ mát, chia nhỏ diện tích.
• Nghỉ trong bóng râm, uống nước thường xuyên (sau khi đã rửa tay, tháo găng).
• Chọn đồ chống thấm nhẹ, có lỗ thoáng ở lưng nếu nhà sản xuất cho phép.
• Đổi người phun nếu diện tích lớn.

Dấu hiệu ngộ độc: lúc nào gọi 115

Ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật có thể biểu hiện bằng: chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, nôn, vã mồ hôi, chảy nước bọt nhiều, đau bụng, mờ mắt, co giật cơ, khó thở, lơ mơ. Mức độ tuỳ loại thuốc và lượng nhiễm.

• Có khó thở, co giật, lơ mơ, ngất: gọi 115 ngay.
• Đưa người ra khỏi khu vực phun, cởi bỏ quần áo dính thuốc, rửa da bằng nhiều nước và xà phòng; mắt bị bắn thì rửa bằng nước sạch liên tục nhiều phút.
• Mang theo nhãn hoặc bao bì thuốc tới cơ sở y tế để bác sĩ biết hoạt chất.
• Không tự cho uống thuốc giải, không tự gây nôn trừ khi nhân viên y tế hướng dẫn.

Mang về dùng ngay

Năm lỗi hay gặp nhất ở người phun thuốc:

1. Đeo găng vải hoặc không găng. Đổi sang găng nitrile.
2. Nhét ống quần vào ủng. Thả ống quần ra ngoài.
3. Chỉ đeo khẩu trang vải và nghĩ thế là đủ. Khẩu trang vải không chặn hơi thuốc; da mới là đường nhiễm chính.
4. Bình rò ở lưng mà không sửa. Kiểm nắp, khớp, dây trước khi đeo.
5. Giặt đồ phun chung với quần áo gia đình. Giặt riêng, phơi riêng.