Mũ fullface, mũ lật hàm, mũ 3/4 và mũ nửa đầu khác nhau chủ yếu ở phần mặt và cằm được che tới đâu. Fullface che kín đầu và cằm bằng một vỏ liền; lật hàm có thanh cằm mở lên được; mũ 3/4 che đầu, tai, gáy nhưng hở mặt và cằm; mũ nửa đầu chỉ che đỉnh đầu. Đi càng nhanh, càng xa, càng nên chọn kiểu che nhiều hơn. Chuẩn mũ và cách đội, cài quai đúng là chủ đề riêng; bài này chỉ so các kiểu mũ.
Bốn kiểu mũ nhìn từ vùng được che
| Kiểu mũ | Đỉnh, trán | Tai, thái dương | Gáy | Mặt | Cằm, hàm |
|---|---|---|---|---|---|
| Nửa đầu | Có | Ít hoặc không | Ít | Không | Không |
| 3/4 (mũ hở mặt) | Có | Có | Có | Có kính chắn thì che gió, bụi | Không |
| Lật hàm | Có | Có | Có | Có | Có khi thanh cằm đóng và khoá |
| Fullface | Có | Có | Có | Có | Có, vỏ liền |
Các nghiên cứu phân tích vết va đập trên mũ sau tai nạn mô tô ở nhiều nước đều ghi nhận vùng cằm và phía trước mặt chịu va đập với tỉ lệ đáng kể. Đó là vùng mà mũ nửa đầu và mũ 3/4 bỏ trống. Tỉ lệ cụ thể khác nhau giữa các nghiên cứu, nhưng kết luận chung là cằm không phải vùng "hiếm khi chạm".
Mũ nửa đầu
Đây là kiểu phổ biến nhất trên phố Việt Nam: nhẹ, mát, đội nhanh, dễ treo trên xe. Nó che đỉnh đầu, chỗ dễ đập khi ngã ngửa hoặc va từ trên xuống.
- Hợp: quãng ngắn, tốc độ thấp trong khu dân cư.
- Không che: thái dương, tai, gáy (tuỳ thiết kế), toàn bộ mặt và cằm.
- Kính: nhiều mũ nửa đầu có kính lật nhỏ chắn bụi, nhưng không che cằm.
Thị trường có nhiều mũ nửa đầu mỏng, lớp xốp bên trong rất mỏng hoặc không có. Ở Việt Nam, mũ bán ra phải đạt quy chuẩn QCVN 2:2021/BKHCN và có dấu hợp quy CR; đó là mức tối thiểu cho mọi kiểu mũ.
Mũ 3/4
Mũ 3/4 (mũ hở mặt, mũ "jet") che kín đỉnh, tai, thái dương và gáy, để hở mặt từ trán xuống cằm. Hầu hết có kính chắn dài hoặc ngắn.
- Hợp: đi phố, đi tốc độ vừa, người cần nói chuyện, nhìn rộng, đội kính cận dễ.
- Ưu: mát hơn fullface, tầm nhìn ngoại vi rộng, dễ nghe tiếng xung quanh.
- Không che: cằm và hàm. Kính chắn che gió, mưa, côn trùng, đá văng; nó không được thiết kế để chịu va đập như thanh cằm.
Mũ lật hàm
Mũ lật hàm (modular) có thanh cằm gắn bản lề, bấm nút là lật lên. Người đội có thể nói chuyện, uống nước, nhận diện khuôn mặt ở trạm dừng mà không phải tháo mũ.
- Hợp: đi tour, đi phượt, người dừng nhiều lần trong ngày, người đeo kính.
- Đổi lại: cơ cấu bản lề làm mũ nặng hơn fullface cùng tầm; thêm một cơ cấu là thêm một chỗ cần kiểm.
- Quan trọng: thanh cằm chỉ che cằm khi đã đóng và khoá. Theo quy chuẩn châu Âu ECE 22, có mũ lật hàm được chứng nhận cả hai tư thế (ký hiệu P/J), có mũ chỉ được chứng nhận khi đóng. Mũ chỉ có chứng nhận tư thế đóng mà chạy với hàm mở là đang dùng sai.
Thói quen nên có: đóng hàm rồi kéo thử ra phía trước để chắc chốt đã ăn khớp, trước khi lăn bánh.
Mũ fullface
Mũ fullface có vỏ liền một khối từ đỉnh đầu xuống cằm. Đây là kiểu che chắn nhiều nhất và có kết cấu vững nhất ở vùng cằm.
- Hợp: đường trường, tốc độ cao, xe phân khối lớn, người đi đường đèo.
- Đổi lại: nóng hơn khi đứng đèn đỏ, khó nói chuyện, đeo kính cận cần mũ có rãnh gọng.
- Biến thể địa hình: mũ có lưỡi trai dài, cằm nhô, thường đi với kính goggle; hợp đường đất, không hợp đi phố tốc độ cao vì lưỡi trai đón gió.
Chọn kiểu theo cách đi
| Cách đi | Kiểu hợp lý | Lý do |
|---|---|---|
| Đưa đón con, chợ gần nhà | 3/4 hoặc nửa đầu loại tốt | Tốc độ thấp, quãng ngắn; 3/4 che tai, gáy tốt hơn |
| Đi làm qua đường lớn hằng ngày | 3/4 hoặc lật hàm | Tốc độ cao hơn, dừng đèn nhiều |
| Đi giao hàng, xe ôm công nghệ | Lật hàm hoặc 3/4 có kính dài | Phải nói chuyện, đội cả ngày |
| Phượt đèo, đường dài | Fullface hoặc lật hàm | Đường dài, tốc độ cao, gió, mưa |
| Xe phân khối lớn, đường cao tốc dành cho mô tô | Fullface | Năng lượng va chạm lớn |
Những thứ khác ngoài vùng che
- Thông gió: mũ kín nhưng có lỗ gió trán, đỉnh và lỗ thoát sau gáy dễ chịu hơn nhiều so với mũ kín không thoáng.
- Tiếng ồn: mũ fullface vẫn ồn khi đi nhanh do gió quanh vỏ và cổ mũ. Đi đường dài nhiều giờ, tiếng gió có thể ảnh hưởng thính lực về lâu dài.
- Trọng lượng: mũ nặng làm mỏi cổ sau nhiều giờ. Đội thử ít nhất vài phút ở cửa hàng.
- Đeo kính cận: thử đeo kính khi đội; gọng không bị đè vào thái dương.
- Kính chắn: chất lượng kính, chống mờ, kính khói được nói ở bài riêng về kính chắn mũ.
Kiểu mũ và vài tình huống riêng
Người đeo kính cận
Mũ 3/4 và lật hàm dễ nhất: đội mũ rồi đeo kính, hoặc lật hàm lên đeo kính. Với fullface, thử xem lớp lót hai bên má có rãnh cho gọng kính không. Gọng bị ép vào thái dương sau một giờ sẽ đau đầu.
Người đi giao hàng, chở khách
Đội mũ mười tiếng mỗi ngày, trọng lượng và thông gió quan trọng không kém mức che chắn. Mũ lật hàm cho phép nói chuyện với khách mà không tháo mũ; nhớ đóng hàm khi chạy. Lớp lót tháo giặt được là điểm cộng lớn vì mồ hôi cả ngày.
Người tóc dài
Mũ fullface và lật hàm có cổ mũ ôm sát, tóc buộc thấp dễ bị kẹt, kéo khi tháo mũ. Buộc tóc thấp hoặc tết sang một bên trước khi đội.
Đi trời rét miền Bắc, đèo cao
Mũ hở mặt để gió lạnh táp vào mặt và tai nhiều giờ. Đi đèo mùa đông, fullface hoặc lật hàm kèm kính chắn chống mờ dễ chịu hơn hẳn; mũ 3/4 thì nên có kính dài và khăn che cổ.
Mang về dùng ngay
Ba câu hỏi trước khi chọn kiểu mũ
- Tốc độ thường đi là bao nhiêu và có đi quốc lộ, đường đèo không?
- Có phải nói chuyện, dừng nhiều, đeo kính cận không?
- Mũ này có dấu hợp quy CR và tem chuẩn chưa?
Lỗi hay gặp
- Chạy mũ lật hàm với thanh cằm mở trong khi mũ chỉ được chứng nhận tư thế đóng.
- Coi kính chắn của mũ 3/4 như thanh cằm.
- Đội mũ nửa đầu mỏng đi đường đèo dài.
- Chọn mũ theo màu và kiểu dáng mà không đội thử đủ lâu.
Câu hỏi thường gặp
Mũ fullface và mũ 3/4 khác nhau thế nào?
Mũ fullface có vỏ liền che cả cằm và hàm; mũ 3/4 che đỉnh đầu, tai, gáy nhưng hở mặt và cằm. Fullface che nhiều hơn, mũ 3/4 mát hơn và cho tầm nhìn, nghe rộng hơn.
Mũ lật hàm có an toàn bằng fullface không?
Khi thanh cằm đã đóng và khoá, mũ lật hàm che cùng các vùng như fullface, nhưng nặng hơn và có cơ cấu bản lề. Chỉ chạy với hàm mở nếu mũ được chứng nhận cho tư thế đó (ký hiệu P/J theo ECE 22).
Mũ nửa đầu có an toàn không?
Mũ nửa đầu đạt chuẩn bảo vệ được đỉnh đầu nhưng để hở thái dương, mặt và cằm. Nó hợp quãng ngắn tốc độ thấp. Đi đường dài, đường đèo nên dùng kiểu che nhiều hơn.
Đi giao hàng cả ngày nên đội mũ kiểu gì?
Mũ lật hàm hoặc mũ 3/4 có kính dài thường được chọn vì cần nói chuyện và dừng nhiều. Mũ lật hàm che được cằm khi chạy nếu nhớ đóng hàm trước khi lăn bánh.
Mũ bảo hiểm có dấu CR là gì?
Dấu CR là dấu hợp quy, cho biết mũ đã được chứng nhận phù hợp quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy. Đây là mức tối thiểu cho mũ bán tại Việt Nam.
