Fill power là thể tích (tính bằng inch khối) mà một ounce lông vũ chiếm khi được để nở tự nhiên trong ống đo. Con số càng cao, lông càng xốp: cùng một khối lượng giữ được nhiều không khí hơn, nên áo nhẹ hơn và nén gọn hơn mà vẫn ấm. Mức hay gặp từ khoảng 550 tới 900. Nhưng độ ấm của áo còn phụ thuộc lượng lông nhồi vào và cách may, không chỉ fill power.
Lông vũ giữ ấm thế nào
"Lông vũ" trong áo phao không phải chiếc lông có cuống cứng như lông gà. Phần quý nhất là lông tơ (down): những chùm sợi mảnh mọc tỏa từ một điểm, nằm dưới lớp lông ngoài của vịt, ngỗng. Mỗi chùm giống một bông bồ công anh nhỏ, các sợi đẩy nhau ra, tạo một khối xốp đầy không khí.
Lông vũ không "sinh nhiệt". Cơ thể sinh nhiệt; lông giữ lại lớp không khí tĩnh quanh cơ thể, và không khí tĩnh là chất cách nhiệt tốt. Lớp xốp càng dày, càng nhiều không khí tĩnh, nhiệt thoát ra càng chậm. Vì vậy độ ấm của áo phao gắn chặt với độ phồng (độ dày lớp lông khi nở).
Đo fill power
Người ta lấy một mẫu lông đã được để ổn định trong điều kiện độ ẩm, nhiệt độ quy định, cho vào một ống trụ trong suốt có vạch, đặt lên trên một tấm nén nhẹ, chờ lông nở rồi đọc thể tích. Ở Mỹ, kết quả ghi theo inch khối trên mỗi ounce lông. Châu Âu có phương pháp riêng (EN 12130) và hay ghi theo đơn vị hệ mét. Vì khác điều kiện thử, hai con số theo hai hệ không quy đổi thẳng bằng một hệ số đơn giản; khi so sánh, nên so các con số cùng một phương pháp.
| Fill power (in³/oz, tham khảo) | Cảm nhận | Hay gặp ở |
|---|---|---|
| Khoảng 550–600 | Ấm, hơi nặng, nén kém gọn | Áo phao phổ thông, chăn |
| Khoảng 650–750 | Cân bằng giữa ấm, nhẹ và độ bền | Áo phao đi phố, đi chơi xứ lạnh |
| Khoảng 800–900 | Rất nhẹ, nén rất gọn | Đồ dã ngoại cao cấp, túi ngủ nhẹ |
Fill power không phải độ ấm
Đây là hiểu lầm hay gặp nhất. Hai chiếc áo:
- Áo A: 100 g lông fill power 800.
- Áo B: 200 g lông fill power 600.
Áo B dày hơn hẳn và thường ấm hơn, chỉ nặng hơn và nén kém gọn hơn. Độ ấm phụ thuộc tổng thể tích không khí giữ được, xấp xỉ bằng fill power nhân với khối lượng lông nhồi (fill weight). Nhãn có tâm sẽ ghi cả hai con số. Chỉ ghi fill power mà không ghi khối lượng lông là mới kể một nửa câu chuyện.
Ngoài ra còn cách may:
- May xuyên: đường may đâm thẳng qua cả hai lớp vải, chia áo thành các ô. Nhẹ, rẻ, nhưng tại đường may lớp lông gần như bằng không, gió lạnh lọt qua.
- Vách ngăn hộp: giữa hai lớp vải có dải vải dọc tạo thành những hộp, lông phồng đều kể cả ở mép. Ấm hơn, phức tạp hơn, hay gặp ở đồ cho trời rất lạnh.
Tỉ lệ lông tơ và lông ngoài
Nhãn áo phao thường ghi hai con số như 90/10 hoặc 80/20: phần trăm lông tơ và phần trăm lông vũ thường (có cuống nhỏ) theo khối lượng. Lông vũ thường nặng hơn, giữ ít không khí hơn và cuống có thể đâm xuyên vải. Tỉ lệ lông tơ cao thường đi kèm fill power cao, nhưng không tự động bằng nhau. Châu Âu có chuẩn riêng về cách ghi thành phần lông vũ trên nhãn.
Vịt hay ngỗng
Lông ngỗng thường có chùm lông lớn hơn, dễ đạt fill power cao hơn. Nhưng một mẫu lông vịt tốt có thể xốp hơn một mẫu lông ngỗng kém. Con số fill power nói nhiều hơn tên con vật.
Điểm yếu: ướt là xẹp
Lông tơ ướt thì các sợi dính lại, khối xốp xẹp xuống, mất gần hết khả năng cách nhiệt, và rất lâu khô. Mồ hôi tích lại sau nhiều ngày, sương ẩm, mưa đều ảnh hưởng. Những cách ngành đang dùng:
- Lông xử lý kỵ nước: phủ lớp kỵ nước lên từng chùm lông, giúp chậm thấm và nhanh khô hơn, nhưng không biến lông thành chống nước.
- Vải ngoài chống thấm hoặc kỵ nước, lớp DWR trên vỏ áo.
- Bông tổng hợp (sợi polyester rỗng hoặc dạng tấm): nặng hơn lông cùng độ ấm, nén kém gọn hơn, nhưng giữ được nhiều độ ấm hơn khi ẩm. Hợp khí hậu ẩm, mưa phùn.
Với mùa đông miền Bắc Việt Nam vừa lạnh vừa ẩm, nhất là những ngày mưa phùn và nồm, áo phao lông vũ nên có vỏ ngoài chống gió, kỵ nước tốt; đi xe máy dưới mưa thì khoác áo mưa ngoài.
Áo lông vũ ở khí hậu Việt Nam
Phần lớn thời gian trong năm, người ở miền Nam và miền Trung không cần áo lông vũ. Ở miền Bắc, mùa đông có những đợt rét đậm, và vùng núi cao phía Bắc có khi xuống gần 0 °C, có năm có băng giá. Với khí hậu này, một chiếc áo lông vũ fill power trung bình, lượng lông vừa phải, vỏ chống gió thường đủ dùng; áo siêu nhẹ fill power rất cao chủ yếu có lợi khi phải mang vác, nén gọn trong ba lô. Đi xe máy mùa rét, gió lùa qua đường may xuyên, nên áo có vỏ ngoài kín gió hoặc khoác thêm áo gió bên ngoài sẽ ấm hơn hẳn.
Lông từ đâu ra: chuyện nguồn gốc
Lông vũ dùng trong áo, chăn chủ yếu là sản phẩm phụ của ngành chăn nuôi gia cầm lấy thịt. Mối lo đạo đức lớn nhất là nhổ lông khi con vật còn sống và nhồi ăn ép (để làm gan béo). Một số bộ tiêu chuẩn chứng nhận nguồn gốc lông, ví dụ Tiêu chuẩn Lông vũ có Trách nhiệm (RDS), cấm hai việc này và kiểm tra chuỗi cung ứng. Người mua quan tâm có thể tìm nhãn chứng nhận nguồn gốc lông.
Giữ độ phồng: ngắn gọn
Lông vũ bền nếu được giữ khô và không bị nén lâu. Cất áo phao trong túi nén chặt cả mùa hè làm chùm lông mất độ đàn hồi; nên treo hoặc để lỏng trong túi vải lớn, nơi khô. Giặt bằng chất giặt dành cho lông vũ và sấy thật khô ở nhiệt thấp; chi tiết giặt phơi thuộc danh mục bảo quản đồ.
Mang về dùng ngay
Đọc nhãn áo phao
- Fill power: độ xốp của lông; nhìn kèm phương pháp đo nếu có.
- Khối lượng lông nhồi: không có con số này thì chưa biết áo ấm đến đâu.
- Tỉ lệ 90/10, 80/20: phần trăm lông tơ và lông vũ thường.
- Cách may: may xuyên hay vách ngăn hộp.
- Vỏ ngoài: có chống gió, kỵ nước không; lông có xử lý kỵ nước không.
- Chứng nhận nguồn gốc lông nếu quan tâm.
Ba hiểu lầm hay gặp
- "Fill power cao hơn là ấm hơn." Phải xem cả khối lượng lông.
- "Lông vũ thì mưa cũng không sao." Lông ướt xẹp và mất ấm.
- "Nén chặt cho gọn tủ." Nén lâu làm lông mất phồng.
Câu hỏi thường gặp
Fill power là gì?
Fill power là thể tích mà một ounce lông vũ chiếm khi nở tự nhiên, ghi bằng inch khối trên ounce. Con số càng cao, lông càng xốp, cùng khối lượng giữ được nhiều không khí hơn nên áo nhẹ và nén gọn hơn. Mức hay gặp khoảng 550 tới 900.
Fill power 800 có ấm hơn 600 không?
Không hẳn. Độ ấm phụ thuộc cả khối lượng lông nhồi. Một áo nhiều lông fill power 600 có thể ấm hơn áo ít lông fill power 800. Fill power cao chủ yếu giúp áo nhẹ và nén gọn hơn ở cùng độ ấm.
Tỉ lệ 90/10 trên áo phao nghĩa là gì?
Là áo chứa 90% lông tơ và 10% lông vũ thường theo khối lượng. Lông tơ là chùm sợi xốp giữ ấm tốt; lông vũ thường có cuống, nặng hơn và giữ ít không khí hơn. Tỉ lệ lông tơ cao thường tốt hơn.
Áo lông vũ bị ướt có sao không?
Lông tơ ướt bị xẹp, mất phần lớn khả năng giữ ấm và lâu khô. Lông xử lý kỵ nước và vỏ ngoài chống thấm giúp hạn chế. Trời mưa ẩm kéo dài, bông tổng hợp giữ ấm khi ẩm tốt hơn lông vũ.
Lông vịt hay lông ngỗng tốt hơn?
Lông ngỗng thường có chùm lớn hơn, dễ đạt fill power cao hơn, nhưng chất lượng từng mẫu quan trọng hơn loài. Con số fill power và khối lượng lông nhồi nói nhiều hơn tên con vật trên nhãn.
