Cột nước (ví dụ 10.000 mm) cho biết vải chịu được áp lực của một cột nước cao bao nhiêu milimét trước khi nước thấm qua; số càng cao càng khó thấm. Độ thoáng hơi ghi bằng hai kiểu: MVTR (gam hơi nước qua một mét vuông vải trong 24 giờ, số càng cao càng thoáng) hoặc RET (sức cản hơi nước, số càng thấp càng thoáng). Hai con số chỉ so sánh được khi cùng phương pháp đo.
Cột nước: đo như thế nào
Hình dung một ống trụ đặt thẳng đứng trên miếng vải, rồi đổ nước vào ống. Nước càng cao, áp lực đè lên vải càng lớn. Khi giọt nước đầu tiên thấm ra mặt dưới vải, chiều cao cột nước lúc đó là chỉ số chống thấm. Trong phòng thí nghiệm, người ta không dùng ống cao hàng chục mét mà dùng máy tăng áp lực dần lên mặt vải, theo các phương pháp chuẩn như ISO 811 (thử áp lực thuỷ tĩnh cho vải dệt), rồi quy đổi ra milimét cột nước.
Vì thế "10.000 mm" nghĩa là vải chịu được áp lực tương đương cột nước cao 10 mét. Nghe có vẻ thừa, vì mưa đâu có đè nặng như vậy. Nhưng trong thực tế, áp lực lên vải lớn hơn nhiều so với hạt mưa rơi tự do:
- Quỳ gối trên nền đất ướt, ngồi lên ghế ướt: cả trọng lượng cơ thể dồn lên một diện tích nhỏ.
- Quai ba lô ép chặt vải vào vai suốt nhiều giờ.
- Mưa kèm gió mạnh trên xe máy: hạt mưa đập vào ngực ở tốc độ của xe.
- Nếp gấp ở khuỷu tay và chỗ vải bị cọ xát.
Đó là lý do quần đi mưa, mông áo và vai áo hay thấm trước, dù cùng một loại vải.
Con số trên nhãn: đọc thận trọng
Con số hay thấy trên nhãn áo khoác là 5.000, 10.000, 20.000 mm hoặc hơn. Vài điều cần biết:
- Đây là số đo trên vải mới, chưa qua giặt, chưa bị mài mòn. Sau nhiều lần dùng, con số thực tế giảm.
- Đó là số đo trên tấm vải, không phải cả chiếc áo. Đường may không dán, khoá kéo không kín, cổ tay áo hở vẫn là chỗ nước vào.
- Các hãng có thể đo theo phương pháp khác nhau. Không có quy định chung buộc mọi nhãn phải ghi giống nhau.
Độ thoáng hơi: hai cách ghi ngược chiều nhau
Chỉ số thoáng hơi khó đọc hơn vì có hai họ phương pháp, và hai họ cho con số ngược chiều nhau.
| MVTR | RET | |
|---|---|---|
| Tên đầy đủ | Tốc độ truyền hơi ẩm | Sức cản truyền hơi nước |
| Đơn vị | g/m²/24 giờ | m²·Pa/W |
| Đọc thế nào | Số càng cao càng thoáng | Số càng thấp càng thoáng |
| Đo thế nào | Cốc chứa nước hoặc chất hút ẩm, đậy bằng vải, cân lượng hơi đi qua | Tấm sưởi mô phỏng da đổ mồ hôi (ISO 11092), đo năng lượng cần để giữ bay hơi |
| Bẫy hay gặp | Các phương pháp cốc khác nhau cho số chênh nhau rất xa | Ít gặp trên nhãn áo phổ thông hơn |
MVTR
MVTR ghi kiểu "10.000 g/m²/24h" hoặc "20.000 g". Vấn đề là có nhiều phương pháp đo bằng cốc (theo chuẩn Nhật, chuẩn Mỹ…), cốc đặt ngửa hay úp, dùng nước hay chất hút ẩm. Cùng một tấm vải đo theo hai phương pháp có thể cho hai con số chênh nhau rất xa. So hai chiếc áo bằng MVTR chỉ có nghĩa khi nhãn ghi rõ cùng một phương pháp.
RET
RET đo bằng một tấm sưởi xốp có nước thấm ra, mô phỏng da đang đổ mồ hôi, theo chuẩn ISO 11092. Số càng thấp nghĩa là vải càng ít cản hơi nước. Một cách phân loại được dùng rộng rãi trong ngành dệt:
| RET | Mức thoáng thường được xếp |
|---|---|
| Dưới 6 | Rất thoáng |
| 6–13 | Thoáng tốt |
| 13–20 | Tạm được |
| Trên 20 | Kém thoáng |
Đây là cách xếp tham khảo, không phải chuẩn bắt buộc. Nhưng nó giúp đọc nhanh: thấy RET dưới 6 là vải rất thoáng; trên 20 là gần như áo mưa kín.
Thông số trong chuẩn đồ bảo hộ chống mưa
Với quần áo bảo hộ lao động chống mưa, châu Âu có chuẩn EN 343. Áo đạt chuẩn được xếp lớp theo hai thông số: khả năng chống thấm nước (đo cả vải và đường may, cả sau khi xử lý mài mòn, giặt) và khả năng thoát hơi (dựa trên RET). Mỗi thông số được chia thành nhiều lớp đánh số, lớp càng cao càng tốt. Một chiếc áo bảo hộ ghi hai con số lớp như vậy cho biết nhiều hơn một con số mm trơ trọi, vì nó đã tính cả đường may và độ bền sau sử dụng.
Đọc thử một nhãn
Giả sử một chiếc áo khoác ghi: "Chống thấm 20.000 mm, thoáng khí 15.000 g/m²/24h, 3 lớp, đường may dán kín". Cách đọc thận trọng:
- 20.000 mm: vải mới chịu được áp lực khá lớn, đủ cho quỳ gối, đeo ba lô dưới mưa. Không nói gì về sau hai năm dùng.
- 15.000 g: con số thoáng khí khá, nhưng không ghi phương pháp, nên không so được với áo khác ghi 20.000 g của hãng khác.
- 3 lớp, đường may dán kín: đây là hai thông tin đáng tin cậy nhất, vì chúng là cấu tạo nhìn thấy và kiểm tra được bằng mắt khi lật mặt trong áo.
Một chiếc áo khác chỉ ghi "chống thấm" mà không con số nào, đường may không dán: có thể chặn mưa nhẹ, nhưng đừng trông vào nó trong mưa to kéo dài.
Chọn theo việc, không theo con số lớn nhất
| Việc | Ưu tiên |
|---|---|
| Đi xe máy dưới mưa to, ngồi yên, gió mạnh | Chống thấm cao, đường may dán kín, cổ tay cổ áo kín; thoáng hơi ít quan trọng hơn |
| Đi bộ, làm việc ngoài trời vận động liên tục | Thoáng hơi tốt và có khoá thông gió; chống thấm vừa đủ |
| Quỳ, ngồi trên đất ướt (làm vườn, thợ sửa xe) | Quần, đầu gối có vải chống thấm cao, bền mài mòn |
| Mang ba lô nặng dưới mưa | Vai áo bền, chống thấm cao ở vùng quai đeo |
| Đứng một chỗ trong mưa nhẹ, thời gian ngắn | Áo mỏng, gọn là đủ |
Ở khí hậu nóng ẩm Việt Nam, đừng quên: thoáng hơi trên giấy ít có tác dụng khi ngoài trời cũng ẩm như trong áo. Khoá thông gió và áo không quá dày có khi đáng giá hơn vài nghìn điểm MVTR.
Mang về dùng ngay
Đọc nhãn áo khoác
- Cột nước: số mm, đo trên vải mới. Nhìn thêm đường may có dán kín không.
- Thoáng hơi: MVTR thì càng cao càng tốt, nhưng chỉ so được khi cùng phương pháp. RET thì càng thấp càng tốt, dưới 6 là rất thoáng.
- Đồ bảo hộ: tìm hai con số lớp theo EN 343.
- Nhãn không ghi phương pháp đo: coi con số là tham khảo của nhà sản xuất.
Ba lỗi đọc nhãn
- So MVTR của hai hãng đo theo hai cách khác nhau.
- Nhầm RET cao là tốt.
- Tin số mm của vải mà quên đường may, khoá kéo và cổ tay áo.
Câu hỏi thường gặp
Cột nước 10.000 mm là gì?
Là vải chịu được áp lực tương đương cột nước cao 10 mét trước khi nước thấm qua, đo trong phòng thí nghiệm trên vải mới. Số càng cao, vải càng khó thấm khi bị ép, quỳ, đeo ba lô hoặc gặp mưa gió mạnh.
Chỉ số MVTR cao hay thấp thì tốt?
MVTR càng cao càng thoáng, vì đó là lượng hơi nước đi qua vải trong 24 giờ. Nhưng các phương pháp đo MVTR khác nhau cho số chênh nhau nhiều, nên chỉ so được hai sản phẩm đo cùng một cách.
RET là gì?
RET là sức cản truyền hơi nước của vải, đo theo ISO 11092 bằng tấm sưởi mô phỏng da đổ mồ hôi. Số càng thấp càng thoáng; dưới 6 thường được xếp là rất thoáng, trên 20 là kém thoáng.
Áo khoác đi mưa xe máy cần cột nước bao nhiêu?
Không có một con số chuẩn chung. Đi xe máy dưới mưa to, gió đẩy hạt mưa vào ngực mạnh nên cần vải chống thấm cao và quan trọng không kém là đường may dán kín, cổ tay, cổ áo kín. Nên ưu tiên áo có ghi rõ thông số và phương pháp đo.
