Đi xe máy ban đêm: phản quang, đèn xe và cách để người khác thấy mình

Đi xe máy ban đêm, thứ giúp người khác thấy mình là đèn của xe và vật liệu phản quang trên người, mũ và xe. Màu huỳnh quang vàng chanh, cam chỉ nổi bật ban ngày; ban đêm nó gần như vô tác dụng nếu không có dải phản quang, vì phản quang mới hắt ánh đèn xe khác ngược trở lại mắt tài xế. Dải phản quang đặt ở chỗ chuyển động như cổ chân, cổ tay giúp tài xế nhận ra đó là một con người nhanh hơn một mảng sáng đứng yên.

Vì sao ban đêm người đi xe máy "biến mất"

Người lái ô tô ban đêm nhìn đường bằng đèn pha của mình. Mắt họ quen với vệt sáng của đèn xe khác và đèn đường; một chiếc xe máy nhỏ, đèn hậu bé, người lái mặc áo tối màu là một vật thể rất khó phân biệt với nền đường. Thêm mưa, kính ô tô loá đèn, người lái mệt, và khoảng cách để nhận ra sẽ ngắn đi đáng kể.

Ban đêm có hai câu hỏi tách biệt:

• Mình có thấy đường không? Phụ thuộc đèn pha, kính chắn, mắt.
• Người khác có thấy mình không? Phụ thuộc đèn hậu, đèn xi nhan, phản quang trên người và xe.

Nhiều người chỉ lo câu thứ nhất.

Huỳnh quang và phản quang: khác nhau hoàn toàn

Áo phản quang lao động theo chuẩn EN ISO 20471 kết hợp cả hai: nền huỳnh quang cho ban ngày và dải phản quang cho ban đêm. Với người đi đường không phải lao động, châu Âu có chuẩn EN 17353 cho đồ tăng khả năng nhận diện trong tình huống rủi ro vừa như đi bộ, đạp xe. Không cần nhớ số hiệu; chỉ cần nhớ đồ đi đêm phải có dải phản quang thật, không chỉ màu sáng.

Đặt phản quang ở đâu

Các nghiên cứu về khả năng nhận diện người đi đường ban đêm cho thấy dải phản quang đặt ở các khớp chuyển động (cổ chân, đầu gối, cổ tay, khuỷu) giúp người lái xe nhận ra "đó là một người đang di chuyển" sớm hơn so với cùng lượng phản quang đặt ở thân. Mắt người rất nhạy với dáng chuyển động của con người.

Trên xe máy, người lái ngồi yên phần lớn thời gian, nhưng vẫn có thể áp dụng:

• Mũ bảo hiểm: dải phản quang ở phía sau và hai bên mũ. Mũ ở vị trí cao nhất, dễ lọt vào vùng đèn pha ô tô.
• Lưng áo, vai: dải ngang hoặc chữ V phản quang. Đây là thứ xe phía sau thấy nhiều nhất.
• Cổ tay, ống tay: thấy rõ khi giơ tay ra hiệu hoặc khi người lái quay đầu.
• Cổ chân, ống quần, gót giày: lọt vào vùng đèn pha thấp của ô tô.
• Balo, thùng hàng: người giao hàng nên dán phản quang lên thùng hàng phía sau.

Đèn xe: kiểm trước khi trời tối

Cách kiểm đèn hậu một mình: buổi tối đỗ xe lùi sát tường hoặc cửa kính, bật đèn, bóp phanh và nhìn bóng phản chiếu.

Thay bóng đèn pha bằng loại quá sáng không hợp với chóa đèn có thể làm ánh sáng toả lung tung, gây loá cho người đi ngược chiều mà chính mình lại không thấy đường tốt hơn. Thay đèn nên đúng loại, đúng chóa, theo quy định về kỹ thuật của phương tiện. Luật giao thông yêu cầu xe phải bật đèn khi đi trong điều kiện trời tối, và dùng đèn chiếu gần khi gặp xe ngược chiều.

Mặc gì để đi đêm

• Áo khoác moto loại có dải phản quang may sẵn ở lưng, tay.
• Áo gi lê phản quang mặc ngoài áo khoác tối màu; rẻ, nhẹ, gấp gọn trong cốp. Chọn loại có dải phản quang, không chỉ là lưới vàng.
• Băng phản quang quấn cổ chân, cổ tay bằng khoá dán: rất rẻ, đặt đúng vào chỗ chuyển động.
• Miếng dán phản quang cho mũ ở sau và hai bên.
• Áo mưa màu sáng, có phản quang, không che đèn hậu.

Áo đen, quần jeans tối, mũ đen là bộ phổ biến nhất của người đi xe máy đô thị, và cũng là bộ khó thấy nhất trong đêm.

Thấy đường: kính chắn và mắt

• Đi đêm dùng kính chắn trong, không xước. Kính khói và kính xước làm mọi thứ tệ hơn; xem bài riêng về kính chắn mũ.
• Người cận thị nhẹ, loạn thị thường thấy ban đêm kém hơn ban ngày rõ rệt. Nếu thấy đèn xe ngược chiều loá thành vệt dài, khó đọc biển báo lúc tối, nên đi khám mắt.
• Kính cận có lớp chống phản xạ giảm bớt quầng sáng quanh đèn.
• Mệt và buồn ngủ làm phản xạ chậm hơn; đi đường dài ban đêm nên dừng nghỉ.

Người ngồi sau, xe chở hàng và xe đỗ bên đường

Đèn hậu xe máy nằm thấp, ngay dưới yên. Khi có người ngồi sau mặc áo tối, hoặc khi xe chở thùng hàng lớn, đèn hậu có thể bị che một phần, và hình dáng chiếc xe nhìn từ phía sau trở nên khó đoán.

• Người ngồi sau chính là "tấm lưng" xe phía sau nhìn thấy đầu tiên. Áo có dải phản quang ở lưng cho người ngồi sau quan trọng ngang người lái.
• Thùng hàng, giỏ hàng phía sau: dán dải phản quang đỏ hoặc trắng ở mặt sau và hai cạnh; kiểm thùng không che đèn hậu, biển số.
• Hàng dài, cồng kềnh nhô ra khỏi xe: buộc vật báo hiệu dễ thấy ở đầu hàng, theo quy định về chở hàng.
• Xe hỏng, phải đỗ bên đường ban đêm: đẩy xe vào sát lề hoặc hẳn ra ngoài phần đường xe chạy, bật đèn nếu còn điện, người đứng ra xa phía trong lề, không đứng giữa xe và dòng xe. Áo gi lê phản quang trong cốp phát huy tác dụng nhất đúng lúc này.

Mang về dùng ngay

Danh sách 2 phút trước khi đi tối

1. Bật đèn, kiểm đèn pha cả hai chế độ.
2. Kiểm đèn hậu và đèn phanh qua bóng phản chiếu.
3. Kiểm bốn đèn xi nhan.
4. Trên người có ít nhất một dải phản quang ở lưng và một ở cổ chân hoặc cổ tay.
5. Kính chắn trong, sạch.

Lỗi hay gặp

• Tin áo vàng chanh là đủ cho ban đêm.
• Đèn hậu cháy nhiều tuần không biết.
• Độ đèn pha quá sáng, chiếu cao làm loá người đi ngược chiều.
• Đi đêm với kính khói, bật kính lên chạy mặt trần.