Ký hiệu trên kính bảo hộ cho biết kính chặn được gì: theo chuẩn châu Âu EN 166, chữ S, F, B, A là mức chịu va đập tăng dần, các số 3, 4, 5, 8, 9 trên gọng là loại mối nguy (giọt bắn, bụi, khí, hồ quang, kim loại nóng chảy). Theo chuẩn Mỹ ANSI/ISEA Z87.1, dấu Z87+ là kính chịu va đập cao, còn Z87 không có dấu cộng chỉ là mức cơ bản. Gọng và tròng đều phải có ký hiệu; mức bảo vệ thực tế là mức của phần yếu hơn.
Vì sao kính bảo hộ phải đọc cả gọng lẫn tròng
Một chiếc kính bảo hộ là hai bộ phận được thử riêng: tròng kính (hoặc tấm che) và gọng (hoặc thân kính trùm, khung mặt nạ). Mỗi bộ phận mang dãy ký hiệu riêng. Ví dụ tròng đạt mức va đập B nhưng gọng chỉ đạt F, thì cả chiếc kính chỉ được tính ở mức F. Gặp kính chỉ in ký hiệu ở một chỗ thì nên hỏi người bán chứng nhận đầy đủ.
Đọc ký hiệu EN 166 trên tròng kính
Trên tròng kính theo EN 166 thường có một dãy ngắn ở góc tròng, theo thứ tự: số mã lọc và độ tối (nếu là tròng lọc), dấu nhận diện nhà sản xuất, cấp quang học, rồi mức chịu va đập và các ký hiệu bổ sung.
Cấp quang học: 1, 2, 3
Cấp 1 có độ méo hình ít nhất, hợp đeo lâu cả ca. Cấp 2 dùng được cho việc không đeo liên tục. Cấp 3 chỉ nên đeo trong thời gian ngắn. Đeo tròng cấp thấp suốt ngày dễ mỏi mắt, nhức đầu.
Mức chịu va đập: S, F, B, A
| Ký hiệu | Ý nghĩa | Áp dụng cho |
|---|---|---|
| (không chữ) | Chỉ đạt độ bền tối thiểu | Mọi loại |
| S | Độ bền tăng cường (thả bi thép) | Mọi loại |
| F | Va đập năng lượng thấp: hạt bay tốc độ khoảng 45 m/s | Kính gọng, kính trùm, tấm che mặt |
| B | Va đập năng lượng trung bình: khoảng 120 m/s | Kính trùm, tấm che mặt (không áp dụng cho kính gọng) |
| A | Va đập năng lượng cao: khoảng 190 m/s | Chỉ tấm che mặt |
Nếu sau chữ có thêm T, ví dụ FT hoặc BT, nghĩa là kính vẫn đạt mức va đập đó ở nhiệt độ khắc nghiệt (thử ở cả nóng và lạnh). Người mài, cắt kim loại nóng thường cần chữ T.
Ký hiệu bổ sung trên tròng
- K: chống trầy xước bởi hạt mịn.
- N: chống đọng sương (chống mờ).
- 8: chịu hồ quang điện do đoản mạch.
- 9: không cho kim loại nóng chảy và vật nóng bám vào, xuyên qua.
- R: tăng phản xạ hồng ngoại.
Mã lọc trên tròng có màu
Tròng lọc ánh sáng có một số mã đứng đầu, nối với độ tối bằng dấu gạch: 2 là lọc tia cực tím (có thể làm sai màu), 3 là lọc tia cực tím mà vẫn nhận màu tốt, 4 là lọc hồng ngoại, 5 và 6 là lọc chói nắng (loại 6 có thêm yêu cầu với hồng ngoại). Kính lọc hàn có cách ghi riêng, chỉ gồm số độ tối, nói ở bài mặt nạ hàn trong danh mục này.
Đọc ký hiệu EN 166 trên gọng
Gọng mang ký hiệu nhà sản xuất, số chuẩn EN 166, rồi các số phạm vi sử dụng và mức va đập của gọng.
| Số trên gọng | Chặn được gì | Kiểu kính thường gặp |
|---|---|---|
| 3 | Chất lỏng: giọt bắn (kính trùm) hoặc tia bắn (tấm che mặt) | Kính trùm kín, tấm che mặt |
| 4 | Bụi hạt thô (lớn hơn khoảng 5 µm) | Kính trùm có lỗ thông gián tiếp |
| 5 | Khí và bụi mịn (nhỏ hơn khoảng 5 µm) | Kính trùm kín không lỗ thông |
| 8 | Hồ quang điện do đoản mạch | Tấm che mặt chuyên dụng |
| 9 | Kim loại nóng chảy, vật rắn nóng | Kính trùm, tấm che mặt cho đúc, mài nóng |
Kính gọng thông thường, kể cả loại ôm sát mặt, không đạt được 3, 4, 5 vì có khe hở quanh mặt. Ai làm với hoá chất bắn tóe hay bụi mịn mà chỉ đeo kính gọng là đang đeo sai loại.
Đọc dấu Z87 theo chuẩn Mỹ
Chuẩn ANSI/ISEA Z87.1 ghi ký hiệu gọn hơn, nhưng logic tương tự.
| Ký hiệu | Ý nghĩa |
|---|---|
| Z87 | Đạt yêu cầu cơ bản về va đập |
| Z87+ | Đạt mức va đập cao |
| Z87-2 | Kính có độ (kính thuốc) đạt chuẩn; thường thấy trên gọng kính bảo hộ có độ |
| D3 | Chặn giọt bắn và tia bắn chất lỏng |
| D4 | Chặn bụi |
| D5 | Chặn bụi mịn |
| W kèm số | Tròng lọc hàn, số là độ tối |
| U kèm số | Lọc tia cực tím, số càng cao lọc càng nhiều |
| R kèm số | Lọc hồng ngoại |
| L kèm số | Lọc ánh sáng nhìn thấy (chói) |
| V | Tròng đổi màu theo ánh sáng |
| S | Tròng màu cho mục đích đặc biệt |
Kính mua ở Việt Nam có thể mang ký hiệu EN, ANSI, hoặc cả hai. Hai hệ không quy đổi một đổi một, nên chọn theo hệ mà nội quy nơi làm việc nêu.
Kính gọng, kính trùm hay tấm che mặt
| Loại | Ưu điểm | Giới hạn | Hợp với việc |
|---|---|---|---|
| Kính gọng | Nhẹ, thoáng, đeo cả ngày dễ chịu | Hở quanh mặt; không chặn bụi mịn, hoá chất | Hạt văng nhẹ, mảnh vụn khi khoan, cắt nhẹ, đi lại trong xưởng |
| Kính trùm (goggle) | Ôm kín quanh mắt, chặn bụi, giọt bắn | Dễ mờ, nóng, che bớt tầm nhìn bên | Pha hoá chất, bụi nhiều, mài |
| Tấm che mặt | Che cả mặt, mức va đập có thể tới A | Không kín dưới cằm và hai bên; thường phải đeo kèm kính bên trong | Mài bằng máy cầm tay, cắt, tia bắn lớn, kim loại nóng |
Tấm che mặt không thay kính. Khi mài bằng máy cầm tay, khuyến nghị phổ biến là đeo kính gọng hoặc kính trùm bên trong, tấm che mặt bên ngoài, vì mảnh vụn có thể bay vào từ dưới cằm.
Mang về dùng ngay: năm lỗi hay gặp với kính bảo hộ
- Đeo kính râm thay kính bảo hộ. Kính râm thời trang không được thử va đập theo chuẩn bảo hộ; một số còn vỡ thành mảnh sắc.
- Đeo kính gọng khi làm với hoá chất lỏng. Giọt bắn đi vòng qua khe hở; cần kính trùm có số 3 hoặc D3.
- Đẩy kính lên trán vì mờ. Đúng lúc đó mảnh vụn bay vào. Chọn tròng có ký hiệu N, giữ kính sạch, hoặc dùng kính trùm có lỗ thông phù hợp.
- Dùng tiếp tròng trầy xước nặng. Tầm nhìn kém làm người ta tháo kính ra; tròng xước cũng có thể yếu hơn. Thay tròng hoặc thay kính.
- Lau kính bằng áo, giẻ dính bụi. Bụi cát mài tròng như giấy nhám. Xả nước trước, lau bằng khăn mềm sạch.
Một câu hỏi để tự kiểm tra trước khi chọn kính: "Thứ có thể bay vào mắt mình là gì: hạt cứng, bụi mịn, giọt hoá chất, ánh sáng mạnh hay kim loại nóng?" Trả lời được câu đó là biết cần ký hiệu nào trên gọng và tròng.
Câu hỏi thường gặp
Ký hiệu F trên kính bảo hộ nghĩa là gì?
Theo EN 166, F là mức chịu va đập năng lượng thấp: kính được thử với hạt bi bắn tốc độ khoảng 45 m/s. Đây là mức hay gặp nhất ở kính gọng bảo hộ. Mức B và A cao hơn, chỉ có ở kính trùm và tấm che mặt.
Z87+ là gì?
Z87+ là dấu của chuẩn Mỹ ANSI/ISEA Z87.1 cho kính đạt mức va đập cao. Z87 không có dấu cộng chỉ đạt mức cơ bản. Kính có độ đạt chuẩn thì gọng thường mang dấu Z87-2.
Kính bảo hộ chống bụi mịn chọn loại nào?
Bụi thô cần kính trùm có số 4 trên gọng theo EN 166, hoặc D4 theo chuẩn Mỹ. Bụi mịn và khí cần kính trùm kín có số 5, hoặc D5. Kính gọng hở quanh mặt không chặn được bụi mịn.
Kính râm có thay được kính bảo hộ không?
Không. Kính râm thời trang không được thử va đập theo chuẩn bảo hộ và có thể vỡ khi bị hạt văng trúng. Nếu cần chống chói khi làm ngoài trời, chọn kính bảo hộ có tròng lọc chói đạt chuẩn.
Tấm che mặt có cần đeo kèm kính không?
Nên đeo kèm kính gọng hoặc kính trùm bên trong, nhất là khi mài, cắt bằng máy cầm tay. Tấm che mặt hở ở dưới cằm và hai bên nên mảnh vụn có thể bay vòng vào mắt. Nhiều nhà sản xuất cũng ghi yêu cầu này trong hướng dẫn.
