S1, S1P, S2, S3 là các cấp giày bảo hộ theo chuẩn EN ISO 20345, tất cả đều có mũi bảo vệ chịu va đập 200 J. S1 thêm kín gót, chống tĩnh điện và hấp thụ lực ở gót; S1P là S1 cộng chống đâm xuyên đế; S2 là S1 cộng thân giày chống thấm nước; S3 là S2 cộng chống đâm xuyên và đế có gai. Nói gọn: chữ P là chống đinh, số càng cao thì càng thêm chống nước, chống đinh.
Ba chuẩn giày dễ lẫn: 20345, 20346, 20347
Trước khi đọc chữ S, cần biết giày thuộc chuẩn nào. Họ chuẩn châu Âu cho giày dùng khi làm việc có ba "anh em":
| Chuẩn | Loại giày | Mũi bảo vệ | Ký hiệu cấp |
|---|---|---|---|
| EN ISO 20345 | Giày an toàn (safety footwear) | Có, chịu 200 J | SB, S1–S3 (và S4–S5 cho ủng; bản 2022 thêm S6, S7) |
| EN ISO 20346 | Giày bảo vệ (protective footwear) | Có, mức thấp hơn: 100 J | PB, P1, P2… |
| EN ISO 20347 | Giày làm việc (occupational footwear) | Không có mũi bảo vệ | OB, O1, O2… |
Giày "O" được dùng ở nơi cần đế chống trượt, chống tĩnh điện nhưng không có vật rơi đè lên chân, như bệnh viện, nhà bếp, phòng sạch. Mua giày cho công nhân kho, xưởng cơ khí, công trường thì phải tìm chữ S và số hiệu 20345.
Bảng các cấp S theo EN ISO 20345
| Cấp | Gồm những gì | Hợp với |
|---|---|---|
| SB | Yêu cầu cơ bản: mũi bảo vệ 200 J, đế và thân đạt yêu cầu tối thiểu | Nơi khô, ít nguy cơ khác ngoài vật rơi |
| S1 | SB + gót kín, chống tĩnh điện, hấp thụ lực ở gót | Kho, xưởng khô ráo, nhà máy lắp ráp |
| S1P | S1 + chống đâm xuyên đế | Xưởng có đinh, phoi, mảnh kim loại trên sàn khô |
| S2 | S1 + thân giày chống thấm, hạn chế nước thấm vào | Nơi ẩm, nước bắn, không có đinh |
| S3 | S2 + chống đâm xuyên + đế có gai | Công trường xây dựng, ngoài trời, nền bùn, có đinh |
| S4 | Ủng toàn bằng cao su hoặc polyme, tương đương S1 về tính năng cơ bản | Nơi ướt, chế biến thực phẩm |
| S5 | S4 + chống đâm xuyên + đế có gai | Bùn, nước, công trường ướt |
Ủng S4, S5 có bài riêng trong danh mục này. Phần còn lại của bài nói về giày.
Mũi bảo vệ 200 J nghĩa là gì
200 J (jun) là năng lượng va đập mà mũi giày phải chịu trong phép thử: một quả nặng rơi từ độ cao quy định xuống mũi giày. Sau va đập, khoảng trống còn lại bên trong mũi giày không được nhỏ hơn mức chuẩn, để ngón chân không bị kẹp nát. Mũi giày còn được thử nén bằng lực ép tĩnh, tương tự chuyện bánh xe nâng đè qua.
200 J không có nghĩa là giày chịu được mọi thứ rơi xuống. Một tấm thép lớn rơi từ trên cao có thể vượt xa mức đó. Mũi bảo vệ là lớp cuối cùng, không thay cho việc chằng buộc hàng, không đứng dưới tải.
Mũi bảo vệ có thể làm bằng thép, nhôm hoặc vật liệu tổng hợp. Chuyện chọn mũi thép hay mũi composite có bài riêng trong danh mục này.
Các ký hiệu bổ sung in trên giày
Ngoài cấp S, giày có thể in thêm ký hiệu cho các tính năng tuỳ chọn. Một số ký hiệu hay gặp:
| Ký hiệu | Ý nghĩa |
|---|---|
| P | Đế chống đâm xuyên |
| A | Chống tĩnh điện |
| C | Dẫn điện (khác chống tĩnh điện, dùng ở nơi đặc thù) |
| E | Hấp thụ lực ở gót |
| HRO | Đế chịu nhiệt khi tiếp xúc bề mặt nóng |
| HI | Cách nhiệt nóng cho đế |
| CI | Cách nhiệt lạnh cho đế |
| M | Bảo vệ mu bàn chân |
| FO | Đế chịu dầu nhiên liệu |
| WRU / WPA | Thân giày hạn chế nước thấm (bản cũ ghi WRU, bản 2022 đổi tên) |
| SRA, SRB, SRC | Chống trượt theo bản cũ; bản 2022 đổi sang hệ ký hiệu SR |
Chống tĩnh điện (A) không phải cách điện. Giày chống tĩnh điện cho phép điện tích thoát xuống đất một cách có kiểm soát, để không phóng tia lửa ở nơi có hơi dễ cháy. Người làm gần điện cần loại giày cách điện theo chuẩn riêng, có bài găng cách điện cũng nhắc nguyên tắc này.
Bản 2022 thay đổi gì
Chuẩn EN ISO 20345 có bản mới năm 2022. Trên thị trường hiện có cả giày theo bản 2011 và bản 2022, nên ký hiệu có thể khác nhau dù cùng loại giày. Những thay đổi người mua cần biết:
- Thêm cấp S6 và S7 (dòng giày chống thấm toàn bộ hơn).
- Đế chống đâm xuyên được phân loại lại thành P, PL và PS: P là tấm kim loại, PL và PS là tấm phi kim loại được thử theo cách khác nhau. Nơi có đinh nhỏ, mảnh sắc mảnh nên đọc kỹ ghi chú của nhà sản xuất về loại tấm.
- Ký hiệu chống trượt chuyển sang SR, thay cho bộ ba SRA, SRB, SRC của bản cũ.
- Một số ký hiệu khác được đổi tên hoặc chuyển từ bắt buộc sang tuỳ chọn.
Thay đổi không làm giày bản cũ thành giày kém. Chỉ cần đọc đúng năm của chuẩn in cạnh số hiệu (ví dụ ":2011" hoặc ":2022") để tra đúng bảng.
Tìm ký hiệu ở đâu trên giày
Ký hiệu thường in hoặc may trên nhãn vải ở mặt trong lưỡi gà, hoặc dập ở thân giày phía trong. Một nhãn đủ thường có: tên hoặc logo nhà sản xuất, mã sản phẩm, cỡ, số hiệu chuẩn kèm năm, cấp S và các ký hiệu bổ sung, tháng và năm sản xuất. Hàng bán ở châu Âu có thêm dấu CE.
Giày bảo hộ không có nhãn, hoặc nhãn chỉ ghi "safety" mà không có số hiệu chuẩn, thì không biết đã được thử những gì.
Mang về dùng ngay: chọn cấp giày theo nơi làm
- Có vật rơi, vật lăn đè lên chân không? Có: cần giày S (20345).
- Sàn có đinh, phoi, mảnh sắc không? Có: cần chữ P (S1P, S3).
- Có nước, bùn, ẩm thường xuyên không? Có: S2, S3, hoặc ủng S4, S5.
- Ngoài trời, nền đất, bùn, dốc? Đế có gai: S3, S5.
- Sàn dầu mỡ, sàn gạch trơn? Để ý ký hiệu chống trượt.
- Nơi có hơi dễ cháy, linh kiện điện tử? Hỏi về chống tĩnh điện hoặc ESD, theo yêu cầu của nơi làm.
Lỗi hay gặp
- Mua S3 cho tất cả mọi người, kể cả người làm văn phòng xưởng, trong nhà khô: giày nặng và bí hơn mức cần.
- Mua S1 cho công trường vì rẻ và mát, rồi công nhân dẫm đinh xuyên đế.
- Tưởng giày chống tĩnh điện là giày cách điện.
- Không để ý giày "bảo hộ" thật ra là giày làm việc chuẩn 20347, không có mũi bảo vệ.
Câu hỏi thường gặp
Giày bảo hộ S1P và S3 khác nhau thế nào?
Cả hai đều có mũi bảo vệ 200 J, chống tĩnh điện và chống đâm xuyên đế. S3 thêm thân giày chống thấm nước và đế có gai, hợp công trường ngoài trời, nền ẩm, bùn. S1P hợp nơi khô ráo có đinh, phoi trên sàn, và thường thoáng hơn.
Chữ P trên giày bảo hộ nghĩa là gì?
P nghĩa là đế giày có tấm chống đâm xuyên, ngăn đinh và vật nhọn xuyên lên lòng bàn chân. Theo bản 2022 của EN ISO 20345, tấm chống đâm xuyên được phân loại lại thành P (kim loại), PL và PS (phi kim loại). Nơi có đinh, phoi kim loại nên chọn giày có ký hiệu này.
Giày S1 có chống nước không?
Không. S1 có gót kín, chống tĩnh điện và hấp thụ lực ở gót, nhưng thân giày không được yêu cầu chống thấm. Muốn hạn chế nước thấm thì chọn S2, S3 hoặc ủng S4, S5.
Giày bảo hộ chịu được bao nhiêu kg?
Chuẩn EN ISO 20345 không ghi theo kg mà theo năng lượng va đập 200 J và một mức lực nén tĩnh lên mũi giày. Con số "chịu được bao nhiêu kg" hay gặp trên mạng thường là cách diễn giải lại, không phải cách chuẩn ghi. Vật rất nặng rơi từ cao vẫn có thể vượt mức bảo vệ của mũi giày.
Giày bảo hộ EN ISO 20347 có mũi thép không?
Không. EN ISO 20347 là chuẩn cho giày làm việc, không có mũi bảo vệ, ký hiệu bắt đầu bằng chữ O. Loại này dùng nơi cần chống trượt, chống tĩnh điện mà không có vật rơi. Muốn có mũi bảo vệ phải tìm giày chuẩn EN ISO 20345, ký hiệu chữ S.
