Áo phản quang theo chuẩn EN ISO 20471 chia thành lớp 1, 2, 3 theo diện tích tối thiểu của vải nền huỳnh quang và dải phản quang: lớp 3 nhiều nhất, dùng cho người đứng cạnh xe chạy nhanh. Màu nền chỉ có ba màu được chuẩn công nhận: vàng chanh huỳnh quang, cam đỏ huỳnh quang và đỏ huỳnh quang, vì chúng nổi bật nhất trước nền phố, nền cây cỏ lúc ban ngày và chạng vạng. Dải phản quang thì làm việc ban đêm, hắt ánh đèn xe ngược về phía người lái.
Hai phần của một chiếc áo phản quang làm hai việc khác nhau
Vải nền huỳnh quang: cho ban ngày và lúc chạng vạng
Chất huỳnh quang trong vải hấp thụ một phần ánh sáng mặt trời, gồm cả tia cực tím mắt người không thấy, rồi phát lại dưới dạng ánh sáng nhìn thấy. Kết quả là vải trông "sáng hơn" mọi vật xung quanh, như tự phát sáng. Hiệu ứng này mạnh nhất lúc trời âm u, sáng sớm, chạng vạng, đúng lúc mắt người lái khó nhận vật nhất.
Ban đêm không có ánh sáng mặt trời, vải huỳnh quang gần như không còn tác dụng đặc biệt.
Dải phản quang: cho ban đêm
Dải phản quang chứa vô số hạt thuỷ tinh siêu nhỏ hoặc vi lăng kính. Ánh đèn xe chiếu vào bị hắt ngược trở lại gần như đúng hướng đèn, tức là về phía mắt người lái. Vì vậy dưới đèn pha, dải phản quang sáng rực, còn người đứng nhìn từ bên cạnh không thấy gì đặc biệt.
Ban ngày, dải phản quang trông chỉ là dải bạc xám. Muốn được nhìn thấy suốt ngày đêm thì cần cả hai.
Ba lớp theo EN ISO 20471
| Lớp | Vải nền huỳnh quang tối thiểu | Dải phản quang tối thiểu | Thường là | Hợp với |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 0,14 m² | 0,10 m² | Áo gile ngắn, đai đeo chéo, quần có dải | Nơi rủi ro thấp, xe chạy chậm, kho bãi có tách đường |
| 2 | 0,50 m² | 0,13 m² | Áo gile phản quang tiêu chuẩn | Bãi xe, kho, công trường, đường có tốc độ vừa |
| 3 | 0,80 m² | 0,20 m² | Áo có tay dài, hoặc áo kèm quần phản quang | Làm việc trên đường, cạnh xe chạy nhanh, ban đêm, thời tiết xấu |
Lớp được tính theo diện tích, không theo chất lượng vải. Áo lớp 3 không "phản quang tốt hơn" từng mét vuông so với áo lớp 2; nó phủ nhiều cơ thể hơn. Phủ cả tay hoặc cả chân giúp người lái nhận ra hình người đang cử động, dễ hiểu hơn một mảng màu đứng yên.
Lớp của một bộ đồ có thể cộng lại: áo lớp 2 và quần lớp 2 mặc cùng nhau có thể đạt lớp 3 nếu nhà sản xuất đã chứng nhận cho tổ hợp đó. Chi tiết này ghi trên nhãn hoặc tờ hướng dẫn.
Chuẩn Mỹ ANSI/ISEA 107
Ở Mỹ, chuẩn ANSI/ISEA 107 chia áo phản quang theo kiểu (Type O cho nơi không có xe chạy trên đường công cộng, Type R cho đường bộ, Type P cho lực lượng ứng cứu) và lớp 1, 2, 3, kèm loại bổ sung. Ý tưởng tương tự EN ISO 20471: lớp càng cao, diện tích nhìn thấy càng lớn.
Vì sao vàng chanh và cam
Mắt người nhạy nhất với vùng ánh sáng vàng xanh. Vàng chanh huỳnh quang vì vậy rất nổi trong ánh sáng ban ngày, nhất là trên nền phố xám, nền đường nhựa. Cam đỏ huỳnh quang lại nổi bật trên nền cây cỏ xanh, cánh đồng, và trong tuyết. Đó là lý do ở nhiều nơi:
- Công nhân làm đường trong đô thị hay mặc vàng chanh.
- Công nhân làm việc dọc đường sắt, đường cao tốc ngoài đồng, vùng nhiều cây xanh thường mặc cam.
- Màu đỏ huỳnh quang ít gặp hơn, được chuẩn công nhận nhưng phạm vi dùng hẹp.
Màu cụ thể cho từng ngành, từng tuyến đường là quy định nội bộ hoặc quy định riêng của đơn vị quản lý, không phải chuẩn chung. Điều quan trọng là màu áo khác hẳn nền nơi làm việc. Áo xanh lá phản quang trông bắt mắt khi treo ở cửa hàng nhưng không phải màu nền được EN ISO 20471 công nhận, và lẫn vào cây cỏ.
Những thứ làm áo phản quang mất tác dụng
- Bẩn: bụi xi măng, dầu mỡ phủ lên vải huỳnh quang và dải phản quang. Áo bạc xám thì không còn "nổi" nữa.
- Giặt quá số lần: dải phản quang có số lần giặt tối đa ghi trên nhãn. Quá số đó, hạt phản quang bong dần.
- Phơi nắng nhiều: chất huỳnh quang phai dưới nắng. Áo vàng chanh chuyển vàng nhạt bợt là đã giảm nhiều độ nổi.
- Che khuất: mặc áo mưa, áo khoác, đai dụng cụ đè lên áo phản quang. Khi trời mưa, cần áo mưa phản quang đạt chuẩn hoặc mặc áo phản quang bên ngoài áo mưa.
- Không cài khoá: áo mở phanh bay phần phản quang ra hai bên, chỉ còn hai dải hẹp.
- Cắt sửa, in thêm logo to đè lên vùng huỳnh quang làm giảm diện tích, có thể rơi xuống lớp thấp hơn.
Đọc nhãn áo phản quang
Nhãn áo đạt chuẩn thường có hình chiếc áo với số lớp bên cạnh, số hiệu chuẩn, cỡ, và số lần giặt tối đa (thường ghi cạnh chữ "max" hoặc ký hiệu chậu giặt kèm số). Có loại ghi thêm hướng dẫn giặt ở nhiệt độ thấp. Áo phản quang không có nhãn, hoặc chỉ có dải phản quang may lên áo màu thường, thì không biết đạt lớp nào.
Mang về dùng ngay: kiểm tra áo trước ca
- Màu nền còn tươi, chưa bạc. Đặt cạnh áo mới cùng loại để so nếu nghi ngờ.
- Dải phản quang còn nguyên, không bong, không nứt. Soi đèn pin từ gần mắt mình: dải phải sáng rực.
- Không bẩn đến mức xám mờ; giặt theo nhãn.
- Đếm số lần đã giặt nếu đơn vị có ghi; quá số tối đa thì thay.
- Áo vừa người, cài khoá đầy đủ, không bị áo khác che.
Ba lỗi hay gặp
- Mặc áo gile lớp 1 hoặc lớp 2 khi làm trên đường ban đêm, xe chạy nhanh.
- Mặc áo mưa thường đè lên áo phản quang khi trời mưa, đúng lúc tầm nhìn kém nhất.
- Giữ áo cũ bạc màu "vì vẫn còn dải phản quang".
Câu hỏi thường gặp
Áo phản quang lớp 2 và lớp 3 khác nhau thế nào?
Khác nhau ở diện tích tối thiểu của vải huỳnh quang và dải phản quang theo EN ISO 20471: lớp 2 cần 0,50 m² vải nền và 0,13 m² dải phản quang, lớp 3 cần 0,80 m² và 0,20 m². Lớp 3 thường là áo có tay dài hoặc bộ áo quần, hợp làm việc trên đường xe chạy nhanh, ban đêm. Lớp 2 thường là áo gile tiêu chuẩn.
Vì sao áo phản quang màu vàng chanh?
Mắt người nhạy nhất với vùng ánh sáng vàng xanh, và chất huỳnh quang làm màu vàng chanh trông sáng hơn mọi vật xung quanh lúc ban ngày và chạng vạng. Vàng chanh nổi bật trên nền phố, đường nhựa; cam nổi bật trên nền cây cỏ. EN ISO 20471 chỉ công nhận vàng chanh, cam đỏ và đỏ huỳnh quang làm màu nền.
Áo phản quang có tác dụng ban ngày không?
Có, nhờ vải nền huỳnh quang làm áo nổi bật trong ánh sáng ban ngày và lúc chạng vạng. Dải phản quang thì chủ yếu có tác dụng ban đêm khi có đèn chiếu vào. Một chiếc áo đạt chuẩn cần cả hai.
Áo phản quang giặt được bao nhiêu lần?
Số lần giặt tối đa do nhà sản xuất ghi trên nhãn, thường cạnh ký hiệu chậu giặt. Quá số lần đó, dải phản quang và màu huỳnh quang có thể không còn đạt mức của chuẩn. Giặt theo nhiệt độ ghi trên nhãn để áo bền hơn.
Áo phản quang màu xanh lá có đạt chuẩn không?
Xanh lá không nằm trong ba màu nền được EN ISO 20471 công nhận là vàng chanh, cam đỏ và đỏ huỳnh quang. Áo xanh lá có thể có dải phản quang tốt nhưng không đạt chuẩn áo phản quang lớp 1, 2, 3. Màu này cũng dễ lẫn vào cây cỏ.
